ماده ۴۴۳ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

تبعض صفقه وقتی موجب خیار است که مشتری در حین معامله عالم به آن نباشد ولی در هر حال ثمن تقسیط می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره حالتی است که یک معامله خرید و فروش، به‌جای اینکه یکپارچه باشد، به بخش‌ها یا اجزایی تقسیم می‌شود؛ در اصطلاح به این حالت «تبعض صفقه» می‌گویند.

بر اساس این متن، در چنین حالتی مشتری (خریدار) حق برهم‌زدن معامله را دارد — که در اصطلاح حقوقی به آن «خیار» می‌گویند — اما فقط به یک شرط: اینکه در لحظهٔ انجام معامله از آن تبعض (بخشی بودن یا جدا شدن بخشی از معامله) بی‌خبر بوده باشد. اگر در همان زمان مطلع بوده، این ماده این حق را برای او نپذیرفته است.

در ادامه، یک حکم کلی هم آمده: در هر حال — یعنی چه مشتری بداند و چه نداند — بهای معامله («ثمن») تقسیم («تقسیط») می‌شود. خودِ متن نمی‌گوید که این تقسیم بر چه مبنایی یا به چه نسبتی انجام می‌شود و علت پیدایش تبعض هم در آن توضیح داده نشده است.

مصادیق واقعی

فرض کنیم علی از یک فروشنده، دو فرش را با هم و با یک مبلغ کل می‌خرد. بعداً معلوم می‌شود معامله فقط نسبت به یکی از آن دو فرش درست درآمده و بخشی از معامله به تبعیض دچار شده است. اگر علی هنگام معامله از این موضوع بی‌خبر بوده، بر اساس این ماده حق برهم‌زدن معامله را دارد.
در همان مثال، حتی اگر علی از قبل می‌دانسته که معامله بخشی است، این ماده می‌گوید بهای کل معامله در هر حال تقسیم می‌شود؛ یعنی برای هر بخش از معامله، سهمی از مبلغ کل در نظر گرفته می‌شود.

سؤالات پرتکرار

«خیار» که در این ماده آمده یعنی چه؟

خیار همان حق برهم‌زدن معامله است که این ماده برای مشتری (خریدار) در حالت تبعض صفقه در نظر گرفته است.

اگر من هنگام خرید می‌دانستم که معامله بخشی است، باز هم حق برهم‌زدن دارم؟

طبق همین متن، خیار برای مشتری وقتی است که در حین معامله از آن مطلع نباشد؛ ولی در هر حال ثمن تقسیط می‌شود.

این ماده گفته که ثمن چگونه تقسیم می‌شود؟

نه؛ این متن فقط می‌گوید ثمن تقسیط می‌شود و دربارهٔ نحوه یا مبنای تقسیم چیزی نگفته است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۴۴۳ قانون مدنی — لویادسک