ماده ۴۳۱ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در صورتی که در یک عقد چند چیز فروخته شود بدون اینکه قیمت هر یک علیحده معین شده باشد و بعضی از آنها معیوب درآید‌ مشتری باید تمام آن را رد کند و ثمن را مسترد دارد یا تمام را نگه دارد و ارش بگیرد و تبعیض نمیتواند بکند مگر به رضای بایع.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره حالتی است که در یک عقد چند چیز با هم فروخته می‌شود، ولی قیمت هر یک جداگانه مشخص نشده است. اگر بعداً معلوم شود بعضی از آن چیزها معیوب هستند، مشتری حق ندارد فقط همان قسمت معیوب را پس بدهد و بقیه را نگه دارد. تبصره‌ای در این متن نیامده است.

در این وضعیت مشتری فقط دو راه دارد: یا همه آن چیزها را پس بدهد و پولی را که پرداخته پس بگیرد، یا همه را نگه دارد و ارش بگیرد. «ارش» در همین متن تعریف نشده، اما در اینجا حق یا مبلغی است که مشتری هنگام نگه‌داشتن همه چیزها به خاطر عیب دریافت می‌کند.

تنها استثنا این است که بایع یا فروشنده راضی شود مشتری فقط بخشی را پس بدهد یا فقط بخشی را نگه دارد؛ در غیر این صورت تبعیض، یعنی جدا جدا رفتار کردن، ممکن نیست.

مصادیق واقعی

علی از مریم سه فرش را در یک معامله می‌خرد و برای هیچ‌کدام قیمت جداگانه تعیین نمی‌کنند. بعداً یکی از فرش‌ها معیوب درمی‌آید. علی نمی‌تواند فقط همان فرش معیوب را پس بدهد و دو فرش دیگر را نگه دارد؛ باید هر سه را پس بدهد و پول را بگیرد، یا هر سه را نگه دارد و ارش بگیرد، مگر مریم راضی شود.
مریم دو دستگاه گوشی را با هم و بدون قیمت جداگانه به علی می‌فروشد. یکی از گوشی‌ها عیب دارد. طبق این متن، علی باید درباره هر دو یک تصمیم بگیرد: همه را برگرداند و ثمن را مسترد دارد، یا همه را نگه دارد و ارش بگیرد؛ جدا کردن یکی از دیگری بدون رضایت فروشنده مجاز نیست.

سؤالات پرتکرار

اگر در یک معامله چند جنس بخرم و فقط یکی معیوب باشد، می‌توانم فقط همان را پس بدهم؟

نه، طبق این متن وقتی قیمت هر یک جداگانه معین نشده باشد، مشتری نمی‌تواند تبعیض کند؛ باید همه را رد کند و ثمن را مسترد دارد یا همه را نگه دارد و ارش بگیرد، مگر بایع راضی باشد.

اگر قیمت هر کالا جداگانه مشخص شده باشد، این ماده چه می‌گوید؟

این متن فقط حالتی را گفته که قیمت هر یک علیحده معین نشده باشد؛ درباره حالت مشخص بودن قیمت جداگانه چیزی در این متن نیامده است.

ارش در این ماده یعنی چه؟

در همین متن ارش تعریف نشده است؛ فقط گفته شده در صورتی که مشتری همه را نگه دارد، ارش می‌گیرد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۴۳۱ قانون مدنی — لویادسک