ماده ۴۱۷ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

غبن در صورتی فاحش است که عرفاً قابل مسامحه نباشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده تنها یک معیار برای «فاحش» بودن غبن تعیین می‌کند: غبن وقتی فاحش است که از نظر عرف قابل چشم‌پوشی و مسامحه نباشد.

یعنی به‌جای آنکه قانون یک اندازه یا رقم مشخص تعیین کند، داوری را به عرف سپرده است؛ اگر عرف آن اختلاف یا زیان را ناچیز و قابل گذشت بداند، فاحش نیست و اگر نتواند از آن بگذرد، فاحش است.

این ماده خودش تعریف نمی‌کند که «غبن» چیست و چه شرایطی دارد؛ فقط معیار فاحش بودن آن را بیان می‌کند. این متن در مبحث مربوط به خیارات در بیع قرار گرفته است.

مصادیق واقعی

فرض کنیم علی خانه‌اش را می‌فروشد و بعد متوجه می‌شود ارزش واقعی ملک به‌طور چشمگیری بیش از قیمتی بوده که فروخته است. اینکه این اختلاف «غبن فاحش» است یا نه، بسته به نظر عرف دارد: اگر عرف آن مقدار را ناچیز و قابل گذشت بداند، فاحش نیست.
فرض کنیم مریم کالایی را به قیمتی بسیار بالاتر از ارزش معمولش می‌خرد. باز هم تشخیص فاحش بودن به این برمی‌گردد که عرف آن میزان اختلاف را قابل مسامحه بداند یا نه.

سؤالات پرتکرار

از کجا بفهمیم غبن فاحش است یا نه؟

طبق این ماده، معیار این است که آیا عرفاً قابل مسامحه هست یا نه؛ اگر عرف آن را قابل چشم‌پوشی نداند، فاحش است.

آیا قانون یک رقم یا درصد مشخص برای غبن فاحش تعیین کرده است؟

این ماده هیچ رقم یا درصدی تعیین نکرده و فقط معیار عرفی را گفته است.

این ماده تعریف می‌کند که غبن چیست؟

نه؛ این ماده فقط می‌گوید غبن در چه صورتی «فاحش» است. تعریف خود غبن و شرایط آن در این متن نیامده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۴۱۷ قانون مدنی — لویادسک