ماده ۳۶۴ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در بیع خیاری مالکیت از حین عقد بیع است نه از تاریخ انقضاء خیار و در بیعی که قبض شرط صحت است مثل بیع صرف انتقال از حین‌ حصول شرط است نه از حین وقوع بیع.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دو حالت را از هم جدا می‌کند. حالت اول دربارهٔ «بیع خیاری» است؛ یعنی بیعی که در آن برای یکی از طرفین یا هر دو، حق بر هم زدن معامله (خیار) گذاشته شده است. در این حالت، مالکیت کالا از همان لحظهٔ بستن قرارداد به خریدار منتقل می‌شود، نه از لحظه‌ای که مدت خیار تمام می‌شود.

حالت دوم دربارهٔ بیعی است که در آن «قبض» (تحویل گرفتن کالا) شرط درستی معامله است؛ مثل «بیع صرف» که در آن مبادلهٔ طلا و نقره یا پول‌های نقره‌ای و طلایی مطرح است. در این‌گونه بیع، مالکیت از لحظه‌ای که آن شرط (تحویل) محقق شود منتقل می‌شود، نه از لحظهٔ وقوع خود بیع.

این ماده به تبصره‌ای اشاره نکرده است.

مصادیق واقعی

علی خانه‌اش را به مریم می‌فروشد و در قرارداد شرط می‌شود که علی تا یک ماه حق بر هم زدن معامله را داشته باشد (بیع خیاری). اگر علی در این مدت معامله را بر هم نزند، مالکیت خانه از همان روز بستن قرارداد به مریم منتقل شده است، نه از روز پایان آن یک ماه.
علی مقداری طلا به مریم می‌فروشد و قرار است مبلغ آن با طلا پرداخت شود (بیع صرف) و تحویل گرفتن شرط درستی این معامله است. در اینجا مالکیت طلا از لحظه‌ای که تحویل انجام شود منتقل می‌شود، نه از لحظه‌ای که قرارداد بسته شده است.

سؤالات پرتکرار

در بیع خیاری، مالکیت از چه زمانی به خریدار منتقل می‌شود؟

بر اساس این ماده، از حین عقد بیع منتقل می‌شود، نه از تاریخ انقضاء خیار.

در بیعی که قبض شرط درستی آن است، مثل بیع صرف، انتقال مالکیت از چه زمانی است؟

بر اساس این ماده، از حین حصول شرط (یعنی وقتی آن شرط محقق شود) منتقل می‌شود، نه از حین وقوع بیع.

آیا این ماده تبصره‌ای هم دارد؟

در همین متنی که در اختیار است، تبصره‌ای برای این ماده ذکر نشده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۳۶۴ قانون مدنی — لویادسک