ماده ۳۳۷ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرگاه کسی بر حسب اذن صریح یا ضمنی از مال غیر استیفای منفعت کند صاحب مال مستحق اجرت‌المثل خواهد بود مگر این که معلوم شود که اذن در انتفاع مجانی بوده است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید اگر کسی با اجازهٔ روشن (صریح) یا با اجازه‌ای که از رفتار و شرایط فهمیده می‌شود (ضمنی) از مال شخص دیگری بهره ببرد و از آن منفعت بگیرد، صاحب مال حق دارد معادل اجاره‌بهای معمول آن منفعت را مطالبه کند؛ به این معادل «اجرت‌المثل» گفته می‌شود.

اما اگر ثابت شود که اجازه‌دهنده قصد داشته بهره‌گیری رایگان و بی‌دریافت پول باشد، دیگر صاحب مال مستحق اجرت‌المثل نیست. متن این ماده تبصره ندارد.

نکته: صرف داشتن اجازه، همیشه به معنای مجانی بودن نیست؛ در حالت عادی اجرت‌المثل ثابت می‌شود، مگر مجانی بودن اذن ثابت شود. این ماده در فصل «ضمان قهری» آمده است، یعنی الزامی که بدون قرارداد به وجود می‌آید.

مصادیق واقعی

علی با اجازهٔ صریح به مریم اجازه می‌دهد از انبار او استفاده کند، اما دربارهٔ پول آن چیزی گفته نمی‌شود. اگر مجانی بودن اذن ثابت نشود، علی می‌تواند معادل اجاره‌بهای معمول انبار را مطالبه کند.
مریم با اجازهٔ ضمنی (مثلاً سکوت و بی‌اعتراضی صاحب مال) از زمین علی بهره می‌برد. اگر معلوم نشود که اجازه برای استفادهٔ رایگان بوده، علی مستحق اجرت‌المثل است.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی با اجازهٔ من از مالم استفاده کند، آیا حق دارم پول بگیرم؟

بله، بر اساس این ماده صاحب مال مستحق اجرت‌المثل است، مگر این که معلوم شود اجازه برای استفادهٔ مجانی بوده است.

اجرت‌المثل یعنی چه؟

در متن این ماده معنای آن توضیح داده نشده، اما در توضیح ساده می‌توان گفت معادل اجاره‌بهای معمول برای همان منفعتی است که از مال برده شده و در متن گفته شده صاحب مال مستحق آن است.

اگر خودم اجازه داده باشم، باز هم می‌توانم اجرت‌المثل بخواهم؟

این ماده می‌گوید بله؛ اذن صریح یا ضمنی مانع مطالبهٔ اجرت‌المثل نیست، مگر این که معلوم شود اذن در انتفاع مجانی بوده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۳۳۷ قانون مدنی — لویادسک