ماده ۳۰۹ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر گاه شخصی مالک را از تصرف در مال خود مانع شود بدون آن که خود او تسلط بر آن مال پیدا کند غاصب محسوب نمیشود لیکن ‌در صورت اتلاف یا تسبیب ضامن خواهد بود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ کسی است که مالک را از تصرف در مال خودش بازمی‌دارد، ولی خودش هم بر آن مال مسلط نمی‌شود. بر اساس همین متن، چنین کسی غاصب محسوب نمی‌شود.

با این حال، اگر همان شخص باعث اتلاف (از بین بردن) مال شود یا تسبیب (باعث شدن خسارت از راه غیرمستقیم) کند، ضامن خواهد بود. یعنی صرف جلوگیری از تصرف مالک، عنوان غصب را ایجاد نمی‌کند؛ اما مسئولیت جبران خسارت در صورت اتلاف یا تسبیب باقی است.

در متن این ماده تبصره‌ای ذکر نشده است.

مصادیق واقعی

علی راه دسترسی مریم به انبارش را می‌بندد تا مریم نتواند از وسایل خود استفاده کند، اما خودش وارد انبار نمی‌شود و چیزی را تصرف نمی‌کند. طبق این ماده، علی غاصب محسوب نمی‌شود؛ اما اگر در همین ماجرا وسایل مریم از بین برود یا خسارت ببیند، در صورت اتلاف یا تسبیب ضامن است.
مریم نمی‌گذارد علی از ماشین خودش استفاده کند، ولی خودش ماشین را برنمی‌دارد. اگر مریم باعث شود ماشین از بین برود، بر اساس این ماده ضامن خواهد بود.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی نگذارد من به مال خودم دست بزنم ولی خودش مال را برندارد، غاصب است؟

بر اساس این ماده، نه؛ چون خود او تسلط بر مال پیدا نکرده، غاصب محسوب نمی‌شود. ولی اگر اتلاف یا تسبیب کند، ضامن است.

اگر همان شخص باعث شود مال من از بین برود، چه می‌شود؟

طبق همین متن، در صورت اتلاف یا تسبیب ضامن خواهد بود.

این ماده دربارهٔ چه چیزی است؟

دربارهٔ کسی است که مالک را از تصرف در مال خودش مانع می‌شود، بدون آنکه خودش بر مال تسلط پیدا کند؛ و حکم ضمان در صورت اتلاف یا تسبیب را بیان می‌کند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۳۰۹ قانون مدنی — لویادسک