ماده ۲۴۲ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر گاه در عقد شرط شده باشد که مشروط علیه مال معین را رهن دهد و آن مال تلف یا معیوب شود مشروط ‌له اختیار فسخ معامله را خواهد داشت نه حق مطالبه عوض رهن یا ارش عیب و اگر بعد از آنکه مال را مشروط‌ له به رهن گرفت آن مال تلف یا معیوب شود، دیگر اختیار فسخ‌ ندارد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره جایی است که در یک عقد شرط شده باشد طرف مقابل (مشروط‌علیه) مال مشخصی را رهن بدهد. مشروط‌علیه یعنی کسی که انجام شرط بر عهده اوست و مشروط‌له یعنی کسی که این شرط به نفع اوست. اگر آن مال پیش از آنکه مشروط‌له آن را به رهن بگیرد تلف یا معیوب شود، مشروط‌له اختیار فسخ معامله را دارد؛ اما حق ندارد به جای رهن، عوض دیگری بگیرد یا بابت عیب، ارش مطالبه کند.

اگر مشروط‌له مال را به رهن گرفته باشد و بعد از آن مال تلف یا معیوب شود، دیگر به سبب این تلف یا عیب اختیار فسخ معامله را ندارد.

مصادیق واقعی

علی خانه‌اش را به مریم می‌فروشد و شرط می‌کند مریم ماشین مشخصی را به رهن علی بدهد. پیش از آنکه علی ماشین را به رهن بگیرد، ماشین از بین می‌رود. علی می‌تواند معامله را فسخ کند، ولی نمی‌تواند به جای رهن، مال دیگری یا ارش عیب بخواهد.
علی ماشینی را که در شرط قرارداد آمده به رهن می‌گیرد. بعد از آن ماشین معیوب می‌شود. علی دیگر نمی‌تواند به این دلیل معامله را فسخ کند.

سؤالات پرتکرار

اگر طرف قرارداد شرط کرده باشد مال مشخصی را رهن بدهد و آن مال قبل از رهن گرفتن از بین برود، من چه حقی دارم؟

بر اساس این ماده، تو به عنوان مشروط‌له اختیار فسخ معامله را داری، اما حق مطالبه عوض رهن یا ارش عیب را نداری.

اگر بعد از اینکه مال را به رهن گرفتم، آن مال از بین برود یا معیوب شود، می‌توانم معامله را فسخ کنم؟

نه؛ متن ماده می‌گوید در این حالت دیگر اختیار فسخ نداری.

منظور از ارش عیب در این ماده چیست؟

این ماده فقط گفته مشروط‌له حق مطالبه ارش عیب را ندارد و توضیح بیشتری درباره معنای آن نداده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۲۴۲ قانون مدنی — لویادسک