ماده ۲۳۵ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر گاه شرطی که در ضمن عقد شده است شرط صفت باشد و معلوم شود آن صفت موجود نیست کسی که شرط به نفع او شده است‌ خیار فسخ خواهد داشت.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که در قرارداد (عقد)، شرطی گذاشته می‌شود که مربوط به یک «صفت» یا ویژگی باشد؛ یعنی طرفین توافق می‌کنند چیزی که موضوع معامله است فلان ویژگی خاص را داشته باشد. اگر بعداً معلوم شود آن ویژگی در واقع وجود ندارد، کسی که این شرط به نفع او گذاشته شده بود حق دارد معامله را فسخ کند (به این حق، «خیار فسخ» می‌گویند؛ یعنی اختیار برهم‌زدن قرارداد).

نکته مهم این است که این حق فقط برای طرفی است که شرط به نفع او بوده است، نه هر دو طرف. همچنین ماده فقط از «شرط صفت» و «نبودن آن صفت» حرف می‌زند و دربارهٔ بقیهٔ انواع شرط یا جزئیات دیگر چیزی نگفته است. این ماده تبصره ندارد و به مادهٔ دیگری هم ارجاع نداده است.

مصادیق واقعی

علی ماشینی را به مریم می‌فروشد و در قرارداد شرط می‌شود که ماشین مدل یا رنگ مشخصی داشته باشد. بعداً معلوم می‌شود ماشین آن ویژگی را ندارد. چون این شرط به نفع مریم بوده، مریم حق فسخ معامله را دارد.
شرکتی با یک فروشنده توافق می‌کند دستگاهی بخرد و در قرارداد قید می‌شود که دستگاه از جنس مشخصی باشد. وقتی دستگاه تحویل داده می‌شود، معلوم می‌شود جنس آن همان چیزی نیست که شرط شده بود؛ خریدار که شرط به نفع او بوده می‌تواند قرارداد را فسخ کند.

سؤالات پرتکرار

اگر در قرارداد شرط شود جنس کالا ویژگی خاصی داشته باشد و بعد معلوم شود ندارد، چه حقی برای خریدار به وجود می‌آید؟

بر اساس این ماده، کسی که شرط به نفع او شده است حق خیار فسخ دارد؛ یعنی می‌تواند معامله را برهم بزند.

این حق فسخ برای هر دو طرف قرارداد است یا فقط یک طرف؟

متن ماده می‌گوید فقط «کسی که شرط به نفع او شده است» این حق را دارد.

آیا این ماده دربارهٔ همهٔ انواع شرط در قرارداد حرف می‌زند؟

نه؛ این ماده فقط دربارهٔ «شرط صفت» و حالتی که آن صفت موجود نباشد سخن می‌گوید.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۲۳۵ قانون مدنی — لویادسک