ماده ۱۹۴ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

الفاظ و اشارات و اعمال دیگر که متعاملین به وسیله آن انشاء معامله می‌نمایند باید موافق باشد به نحوی که احد طرفین همان عقدی را‌ قبول کند که طرف دیگر قصد انشاء آن را داشته است والا معامله باطل خواهد بود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید وقتی دو نفر می‌خواهند معامله‌ای انجام دهند، باید راهی که برای نشان دادن آن معامله به کار می‌برند — یعنی سخن‌ها، اشاره‌ها یا کارهای دیگر — طوری باشد که هر دو طرف یک معاملهٔ واحد را در نظر گرفته باشند؛ یعنی آنچه یکی قبول می‌کند، همان چیزی باشد که طرف دیگر قصد انجامش را دارد.

اگر چنین هماهنگی نباشد و هر طرف معاملهٔ دیگری را قبول کرده باشد، آن معامله باطل است.

نکتهٔ مهم این است که از نظر این ماده، لفظ تنها راه نشان دادن معامله نیست؛ اشاره و اعمال دیگر هم می‌تواند وسیلهٔ انشاء معامله باشد، اما در هر حال باید بین دو طرف بر یک معامله توافق باشد.

مصادیق واقعی

علی قصد دارد کتاب خود را به مریم بفروشد و این را می‌گوید؛ مریم گمان می‌کند علی کتاب را به او هدیه می‌دهد و می‌گوید قبول کردم. چون هر طرف معاملهٔ دیگری را در نظر داشته، معامله باطل است.
علی خانهٔ خود را برای فروش آماده کرده و مریم فکر می‌کند او می‌خواهد خانه را اجاره بدهد و قبول می‌کند. در این حالت نیز آنچه یکی قبول کرده همان چیزی نیست که طرف دیگر قصد انشاء آن را داشته، پس معامله باطل خواهد بود.

سؤالات پرتکرار

اگر لفظی که به کار می‌برم با آنچه طرف مقابل فهمیده یکی نباشد، معامله چه می‌شود؟

بر اساس این ماده، الفاظ و اشاره‌ها و اعمال دو طرف باید موافق هم باشد؛ یعنی هر طرف همان معامله‌ای را قبول کند که طرف دیگر قصد انشاء آن را داشته است. در غیر این صورت معامله باطل است.

آیا فقط با گفتن لفظ می‌توان معامله را انجام داد؟

متن ماده فقط لفظ را راه انشاء معامله نمی‌داند؛ بلکه از «الفاظ و اشارات و اعمال دیگر» نام برده است. پس اشاره و اعمال دیگر هم ممکن است وسیلهٔ انشاء معامله باشند، به شرط آنکه میان دو طرف بر یک عقد واحد توافق باشد.

منظور از «قبول کردن همان عقدی که طرف دیگر قصد انشاء آن را داشته» چیست؟

یعنی آنچه یک طرف معامله را قبول می‌کند، باید همان معامله‌ای باشد که طرف دیگر قصد انجامش را دارد؛ اگر هر طرف معاملهٔ متفاوتی را قبول کرده باشد، این شرط برقرار نیست و معامله باطل می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←