ماده ۱۴۹ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر گاه کسی به قصد حیازت میاه مباحه نهر یا مجری احداث کند آب مباحی که در نهر یا مجرای مزبور وارد شود ملک صاحب مجری ‌است و بدون اذن مالک نمیتوان از آن نهری جدا کرد یا زمینی مشروب نمود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که شخصی با هدف تصاحب آب‌های بی‌مالک (آب مباح) یک نهر یا مجرا (راه‌آب) احداث می‌کند. بر اساس این متن، آبی که وارد این نهر یا مجرا می‌شود، مالِ صاحب همان مجرا است.

در ادامه همین ماده گفته شده که بدون اجازهٔ مالک، هیچ‌کس نمی‌تواند از آن نهر شاخه‌ای جدا کند یا زمینی را با آن آب آبیاری کند. یعنی استفادهٔ دیگران از این آب مشروط به اذن صاحب مجراست.

نکته‌ای که در خود متن آمده این است که شرط این حکم، احداث نهر «به قصد حیازت آب مباح» است. متن این ماده تبصره‌ای ندارد.

مصادیق واقعی

علی با هدف تصاحب آب مباح، نهر یا مجرایی احداث می‌کند. آبی که در این نهر جاری می‌شود، طبق این ماده مال خود علی است و بدون اجازهٔ او کسی نمی‌تواند از آن شاخه جدا کند.
مریم می‌خواهد زمینش را با آبی که در مجرای ساخته‌شده توسط علی جاری است آبیاری کند. طبق این ماده بدون اجازهٔ علی این کار ممنوع است.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی با هدف تصاحب آب مباح نهری بسازد، آبی که در آن جاری می‌شود مال کیست؟

طبق این ماده، آبی که در آن نهر یا مجرا وارد شود، ملک صاحب مجراست.

آیا می‌توانم بدون اجازهٔ صاحب نهر، از آن برای آبیاری زمینم استفاده کنم یا شاخه‌ای جدا کنم؟

نه؛ این ماده می‌گوید بدون اذن مالک نمی‌توان از آن نهری جدا کرد یا زمینی را مشروب نمود.

اگر صاحب نهر خودش اجازه بدهد چه؟

متن این ماده فقط استفادهٔ «بدون اذن مالک» را منع کرده است؛ بنابراین حکم منع در این متن به حالتی مربوط است که اذن مالک وجود ندارد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۱۴۹ قانون مدنی — لویادسک