ماده ۱۳۹ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

حریم در حکم ملک صاحب حریم است و تملک و تصرف در آن که منافی باشد با آنچه مقصود از حریم است بدون اذن از طرف ‌مالک صحیح نیست و بنابراین کسی نمیتواند در حریم چشمه و یا قنات دیگری چاه یا قنات بکند ولی تصرفاتی که موجب تضرر نشود جائز است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ «حریم» است؛ یعنی محدوده‌ای در اطراف یک ملک، چشمه یا قنات که برای استفادهٔ درست از آن لازم است. متن می‌گوید حریم از نظر قانون مانند خودِ ملک صاحب حریم است. پس اگر کسی بخواهد در حریم کاری کند که با هدف حریم منافات داشته باشد، بدون اجازهٔ صاحب حریم درست نیست.

متن یک نمونه هم می‌آورد: هیچ‌کس نمی‌تواند در حریم چشمه یا قنات دیگری چاه یا قنات بکند. اما در پایان می‌گوید کارهایی که ضرری نمی‌رساند، جایز است.

توجه کنید که این متن واژه‌های «منافی با مقصود حریم» و «موجب تضرر» را توضیح نداده و معیار دقیقی برای آن‌ها ارائه نکرده است؛ بنابراین تشخیص مصداق‌ها در این متن مبهم مانده است. همچنین این ماده به مادهٔ دیگری ارجاع نداده است.

مصادیق واقعی

مریم یک قنات دارد. علی می‌خواهد در محدودهٔ حریم آن قنات یک چاه جدید بکند؛ بر اساس این متن، این کار بدون اجازهٔ مریم درست نیست.
علی در محدودهٔ حریم قنات مریم رفت‌وآمد می‌کند، ولی کارش هیچ ضرری به قنات نمی‌رساند؛ بر اساس این متن، این نوع تصرف جایز است.

سؤالات پرتکرار

حریم یعنی چه؟

این متن خودش تعریف کامل حریم را نیاورده، اما از آن برمی‌آید که حریم محدوده‌ای وابسته به یک ملک (مثل چشمه یا قنات) است که از نظر قانون در حکم ملک صاحب آن شمرده می‌شود.

آیا می‌توانم در حریم قنات همسایه‌ام چاه بکنم؟

بر اساس همین متن، در حریم چشمه یا قنات دیگری نمی‌توان چاه یا قنات کند، مگر با اذن صاحب حریم؛ ولی اگر تصرفی موجب ضرر نشود، متن آن را جایز دانسته است.

اگر کاری در حریم انجام دهم که ضرری نداشته باشد، باز هم ممنوع است؟

متن صریحاً می‌گوید تصرفاتی که موجب تضرر نشود جایز است؛ اما معیار «تضرر» در همین متن توضیح داده نشده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←