ماده ۱۱۹۶ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در روابط بین اقارب فقط اقارب نسبی و در خط عمودی، اعم از صعودی و یا نزولی، ملزم به انفاق یکدیگرند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده یک قاعدهٔ کلی دربارهٔ «نفقه» میان خویشاوندان می‌گوید: در روابط بین اقارب، تنها بستگان نسبی (یعنی خویشاوندانی که از راه خون و نسب به هم مربوط‌اند، نه از راه ازدواج یا نسبتی مانند خویشاوندی سببی) مکلف به پرداخت نفقه به یکدیگر هستند.

نکتهٔ دوم این است که این تکلیف فقط در «خط عمودی» وجود دارد؛ یعنی زنجیرهٔ خویشاوندی باید بالا به پایین یا پایین به بالا باشد، اعم از صعودی (مثل پدر و مادر و پدربزرگ و مادربزرگ نسبت به فرزندان و نوه‌ها) یا نزولی (مثل فرزند و نوه نسبت به پدر و مادر و پدربزرگ و مادربزرگ). بنابراین بستگانی که در خط عمودی نیستند — مانند برادر و خواهر یا عمو و دایی — مشمول این حکم نیستند.

این ماده فقط همین چارچوب کلی را بیان می‌کند و دربارهٔ شرط‌های دیگر انفاق (مثل نیازمندی یا توانمندی مالی) و نیز دربارهٔ سایر مواد مرتبط، خودش مطلبی نگفته است.

مصادیق واقعی

علی که توان مالی دارد، طبق این حکم در شمار خویشاوندان نسبی خط عمودی است و می‌تواند نسبت به پدر یا مادرش (خط صعودی) یا نسبت به فرزندش (خط نزولی) مکلف به انفاق باشد.
مریم و برادرش هر دو نسبی هستند، اما چون برادر و خواهر در یک خط عمودی (بالا به پایین یا پایین به بالا) قرار نمی‌گیرند، این ماده آن‌ها را ملزم به انفاق نسبت به یکدیگر نمی‌کند.

سؤالات پرتکرار

آیا من مکلفم به پدر و مادرم نفقه بدهم؟

طبق این ماده، بستگان نسبی در خط عمودی — که خط صعودی (پدر و مادر و بالاتر) نیز یکی از آن‌هاست — ملزم به انفاق یکدیگرند؛ بنابراین رابطهٔ شما با پدر و مادرتان در همین چارچوب قرار می‌گیرد.

آیا خویشاوندان از راه ازدواج (مثل خانوادهٔ همسر) هم مشمول این حکم هستند؟

نه؛ این ماده می‌گوید فقط «اقارب نسبی» و در خط عمودی ملزم به انفاق یکدیگرند.

آیا برادر و خواهر ملزم به دادن نفقه به یکدیگرند؟

این ماده فقط اقارب نسبی در خط عمودی (اعم از صعودی و نزولی) را ملزم کرده است؛ برادر و خواهر در خط عمودی قرار نمی‌گیرند و این ماده دربارهٔ آن‌ها حکمی بیان نکرده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۱۱۹۶ قانون مدنی — لویادسک