ماده ۱۱۱۹ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

طرفین عقد ازدواج می‌توانند هر شرطی که مخالف با مقتضای عقد مزبور نباشد در ضمن عقد ازدواج یا عقد لازم دیگر بنمایند مثل اینکه شرط شود هر گاه شوهر زن دیگر بگیرد یا در مدت معینی غایب شود یا ترک انفاق نماید یا بر علیه حیات زن سوءقصد کند یا سوءرفتاری نماید که‌ زندگانی آن‌ها با یکدیگر غیر قابل تحمل شود زن وکیل و وکیل در توکیل باشد که پس از اثبات تحقق شرط در محکمه و صدور حکم نهایی خود را مطلقه‌ سازد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید زن و شوهر می‌توانند هنگام ازدواج، شرط‌هایی را بگذارند که با ماهیت خود عقد ازدواج در تضاد نباشد. این شرط‌ها را می‌توان هم داخل خود عقد ازدواج و هم در یک قرارداد لازم دیگر نوشت.

متن قانون چند نمونه از این شرط‌ها را نام می‌برد: اینکه اگر شوهر زن دیگری بگیرد، یا مدت معینی غایب شود، یا نفقه (هزینه‌های زندگی زن) را ندهد، یا قصد آسیب به جان زن را داشته باشد، یا آن‌قدر بدرفتاری کند که زندگی مشترکشان غیرقابل تحمل شود، در این صورت زن «وکیل» است و حتی می‌تواند این وکالت را به شخص دیگری هم بسپارد تا خودش را طلاق دهد.

اما این کار بی‌قید و شرط نیست؛ این ماده می‌گوید نخست باید در دادگاه ثابت شود که آن شرط واقعاً محقق شده و سپس حکم قطعی و نهایی صادر شود، آن‌وقت زن می‌تواند خود را مطلقه کند. متن این ماده تبصره‌ای ندارد. همچنین این ماده فقط به «عقد لازم دیگر» اشاره کرده و توضیحی دربارهٔ آن نداده است.

مصادیق واقعی

مریم و علی در سند ازدواج شرط می‌گذارند که اگر علی زن دیگری بگیرد، مریم حق داشته باشد خود را طلاق دهد. اگر علی واقعاً ازدواج دوم کند، مریم باید اول در دادگاه این موضوع را ثابت کند و پس از صدور حکم نهایی می‌تواند خود را مطلقه سازد.
زهرا و حسن شرط می‌کنند که اگر حسن شش ماه غایب شود یا نفقه زهرا را ندهد، زهرا خودش وکالت داشته باشد او را طلاق دهد. اگر حسن نفقه ندهد، زهرا برای استفاده از این وکالت باید تحقق این شرط را در دادگاه اثبات کند و حکم نهایی بگیرد.

سؤالات پرتکرار

آیا می‌توان در سند ازدواج شرط گذاشت که اگر شوهر بدرفتاری کرد، زن خودش را طلاق دهد؟

بله، این ماده چنین شرطی را به عنوان نمونه آورده است، به شرطی که با ماهیت عقد ازدواج در تضاد نباشد.

اگر این شرط در سند ازدواج نوشته شده باشد، زن می‌تواند بلافاصله و بدون مراجعه به دادگاه خودش را طلاق دهد؟

نه؛ بر اساس همین متن، اول باید تحقق شرط در دادگاه اثبات شود و حکم نهایی صادر گردد، سپس زن می‌تواند خود را مطلقه کند.

شرط‌هایی که می‌توان گذاشت فقط همان مواردی است که در این ماده نام برده شده؟

متن ماده این موارد را به عنوان «مثل اینکه» مثال آورده است، یعنی نمونه‌هایی از شرط‌های ممکن؛ قانون صریحاً نمی‌گوید تنها همین موارد قابل شرط‌گذاری است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←