ماده ۶۲۵ فصل هفدهم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

(منسوخ ۱۳۹۲/۲/۱)- قتل و جرح و ضرب هر گاه در مقام دفاع از نفس یا عرض یا مال خود مرتکب یا شخص دیگری واقع شود با رعایت مواد ذیل مرتکب مجازات نمی‌شود مشروط بر اینکه دفاع متناسب با خطری باشد که مرتکب را تهدید میکرده است.

تبصره

مقررات این ماده در مورد دفاع از مال غیر در صورتی قابل اجرا است که حفاظت مال غیر به عهده دفاع‌کننده بوده یا صاحب مال استمداد ‌نماید.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ «دفاع مشروع» است و می‌گوید اگر کسی هنگام دفاع از جان، حیثیت (عرض) یا مال خودش یا شخص دیگری، مرتکب قتل، زخم‌زدن یا ضرب شود، مجازات نمی‌شود. اما این معافیت یک شرط دارد: دفاعی که انجام شده باید با خطری که آن شخص را تهدید می‌کرده، متناسب باشد. متن ماده همچنین می‌گوید باید «مواد ذیل» (یعنی مواد بعدی) هم رعایت شود؛ محتوای آن مواد در همین متن نیامده و من هم دربارهٔ آن‌ها چیزی نمی‌دانم.

تبصرهٔ ماده فقط دربارهٔ دفاع از مال دیگری است و دامنهٔ آن را محدود می‌کند: مقررات این ماده در مورد دفاع از مال غیر تنها وقتی قابل اجراست که حفاظت از آن مال به عهدهٔ خودِ دفاع‌کننده بوده باشد، یا صاحب مال از او کمک خواسته باشد.

یک نکته: در ابتدای همین متنی که در اختیار من است، عبارت «(منسوخ ۱۳۹۲/۲/۱)» دیده می‌شود، ولی متن توضیحی دربارهٔ آن نداده است؛ بنابراین من نمی‌توانم بگویم این ماده الان معتبر است یا نه.

مصادیق واقعی

علی در خیابان با کسی درگیر می‌شود و او می‌خواهد با چاقو به علی حمله کند؛ علی برای دفاع از جان خود ضربه‌ای می‌زند که به اندازهٔ همان خطر است. طبق این متن، علی مجازات نمی‌شود، چون دفاعش متناسب با خطری بوده که او را تهدید می‌کرده.
مریم نگهبان یک انبار است و شخصی شبانه می‌خواهد اموال انبار را ببرد. چون حفاظت از آن مال به عهدهٔ مریم است، دفاع او از این مال غیر، با شرایط تبصرهٔ این ماده سازگار است.

سؤالات پرتکرار

اگر برای دفاع از جان خودم به کسی ضربه بزنم، مجازات می‌شوم؟

بر اساس این متن، اگر ضرب و جرح یا قتل در مقام دفاع از جان، حیثیت یا مال خودت یا شخص دیگری باشد، مجازات نمی‌شوی؛ به شرط اینکه دفاعت با خطری که تو را تهدید می‌کرده متناسب باشد و مواد بعدی هم رعایت شود.

برای دفاع از مال شخص دیگری هم می‌توانم وارد شوم؟

طبق تبصرهٔ این ماده، دفاع از مال غیر فقط وقتی مشمول این مقررات است که حفاظت از آن مال به عهدهٔ خودِ دفاع‌کننده باشد، یا صاحب مال از او کمک خواسته باشد.

منظور از «مواد ذیل» در این ماده چیست؟

این ماده به موادی پس از خودش ارجاع داده است، اما محتوای آن مواد در همین متن نیامده و من نمی‌توانم دربارهٔ آن‌ها چیزی بگویم.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←