ماده ۵۸۳ فصل دهم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

(جزای نقدی اصلاحی ۱۴۰۳/۳/۳۰)- هر کس از مقامات یا مامورین دولتی یا نیروهای مسلح یا غیر آنها بدون حکمی از مقامات صلاحیتدار در غیر مواردی که در قانون جلب ‌یا توقیف اشخاص را تجویز نموده، شخصی را توقیف یا حبس کند یا عنفا در محلی مخفی نماید به یک تا سه سال حبس یا جزای نقدی از ۲۶۴,۰۰۰,۰۰۰ تا ۸۲۵,۰۰۰,۰۰۰ ریال محکوم خواهد شد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ کسی است که بدون اجازهٔ قانونی، شخصی را بازداشت، زندانی یا پنهان می‌کند. بر اساس همین متن، اگر فردی از مقامات یا مأموران دولتی باشد، یا از نیروهای مسلح، یا حتی فرد عادی، و بدون حکم مقامات صلاحیت‌دار و در جاهایی که قانون اجازهٔ جلب یا توقیف نداده، کسی را توقیف یا حبس کند یا با زور و اجبار او را در جایی مخفی نگه دارد، مرتکب جرم شده است.

مجازات در همین متن این‌طور ذکر شده است: یک تا سه سال حبس، یا جزای نقدی از ۲۶۴٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۸۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال. یعنی این دو مجازات به‌صورت «یا» آمده‌اند، نه «و».

این ماده به «قانون جلب یا توقیف اشخاص» ارجاع داده است، اما در همین متن محتوای آن قانون توضیح داده نشده؛ تنها می‌گوید در مواردی که آن قانون اجازه داده باشد، بازداشت اشخاص «بدون حکم» هم قابل مجازات نیست.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی، یک مأمور دولتی است، بدون اینکه حکم یا اجازهٔ مقام صلاحیت‌دار داشته باشد، همسایه‌اش مریم را در اتاقی زندانی می‌کند. طبق این متن، علی می‌تواند به یک تا سه سال حبس یا جزای نقدی از ۲۶۴٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۸۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال محکوم شود.
فرض کنید فردی که کارمند دولت نیست، با زور مریم را در محلی مخفی نگه می‌دارد. متن این ماده این فرد را هم مشمول می‌کند، چون عبارت «یا غیر آنها» آمده است.

سؤالات پرتکرار

آیا فقط مأموران دولتی مشمول این ماده می‌شوند؟

نه؛ در متن هم مقامات و مأموران دولتی، هم نیروهای مسلح و هم عبارت «یا غیر آنها» ذکر شده است، یعنی افراد دیگر هم می‌توانند مشمول باشند.

مجازات این جرم چیست؟

طبق همین متن: یک تا سه سال حبس یا جزای نقدی از ۲۶۴٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۸۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.

اگر مأمور حکم داشته باشد، باز هم مجازات می‌شود؟

متن می‌گوید مجازات برای حالتی است که «بدون حکمی از مقامات صلاحیت‌دار» باشد و در غیر مواردی که قانون جلب یا توقیف اشخاص را تجویز کرده است. بنابراین با حکم یا در مواردی که آن قانون اجازه داده، این عنوان مطرح نمی‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←