ماده ۴۹۹ مکرر فصل اول قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

الحاقی ۱۳۹۹/۱۰/۲۴

هر کس با قصد ایجاد خشونت یا تنش در جامعه و یا با علم به وقوع آن به قومیت های ایرانی یا ادیان الهی یا مذاهب اسلامی مصرح در قانون اساسی توهین نماید، چنانچه مشمول حد نباشد و منجر به خشونت یا تنش شده باشد به حبس و جزای نقدی درجه پنج یا یکی از آن دو محکوم و در غیر این صورت به حبس و جزای نقدی درجه شش یا یکی از آن دو محکوم میشود.

تبصره ۱

منظور از توهین موارد مندرج در «قانون استفساریه نسبت به کلمه اهانت، توهین و یا هتک حرمت مندرج در مقررات جزایی مواد (۵۱۳)، (۵۱۴)، (۶۰۸) و (۶۰۹) قانون مجازات اسلامی و بندهای (۷) و (۸) ماده (۶) و مواد (۲۶) و (۲۷) قانون مطبوعات مصوب ۱۳۷۹/۱۰/۴» می ‌باشد.

تبصره ۲

چنانچه جرم موضوع این ماده در قالب گروه مجرمانه سازمان‌ یافته ارتکاب یابد و یا از سوی ماموران یا مستخدمان دولتی یا عمومی در حین انجام وظیفه یا به مناسبت آن واقع شود و یا از طریق نطق در مجامع عمومی یا با استفاده از ابزارهای ارتباط جمعی در فضای واقعی یا مجازی منتشر شود، مجازات مقرر به میزان یک درجه تشدید می ‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ توهین به قومیت‌های ایرانی، ادیان الهی یا مذاهب اسلامی که در قانون اساسی ذکر شده‌اند است. شرط اصلی این است که این توهین با قصد ایجاد خشونت یا تنش در جامعه انجام شود، یا اینکه فرد بداند و آگاه باشد که توهینش به خشونت یا تنش می‌انجامد. اگر این کار مشمول مجازات «حد» نباشد و به خشونت یا تنش هم منجر شود، مجازات حبس و جزای نقدی «درجه پنج» است یا فقط یکی از این دو. اما اگر به خشونت یا تنش منجر نشود، مجازات حبس و جزای نقدی «درجه شش» است یا فقط یکی از این دو.

تبصره ۱ می‌گوید منظور از «توهین» در این ماده، همان مواردی است که در یک قانون مشخص به نام «قانون استفساریه نسبت به کلمه اهانت، توهین و یا هتک حرمت...» آمده است. متن آن قانون در همین متن نیامده، بنابراین از خودِ این ماده نمی‌توان فهمید که دقیقاً چه کارهایی «توهین» شمرده می‌شود.

تبصره ۲ سه حالت را نام می‌برد که در آن‌ها مجازات یک درجه بیشتر (تشدید) می‌شود: اول، اگر جرم در قالب یک گروه مجرمانه سازمان‌یافته انجام شود؛ دوم، اگر مأمور یا مستخدم دولتی یا عمومی آن را در حین انجام وظیفه یا به مناسبت آن مرتکب شود؛ سوم، اگر از طریق سخنرانی در جمع‌های عمومی یا با ابزارهای ارتباط جمعی در فضای واقعی یا مجازی منتشر شود.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی با قصد ایجاد تنش در جامعه، در یک سخنرانی عمومی به یکی از مذاهب اسلامی که در قانون اساسی ذکر شده توهین کند و این کار واقعاً به تنش بینجامد؛ طبق این ماده، اگر مشمول حد نباشد، به حبس و جزای نقدی درجه پنج یا یکی از آن دو محکوم می‌شود.
فرض کنید مریم، کارمند دولتی، در حین انجام وظیفه‌اش به یکی از قومیت‌های ایرانی توهین کند؛ چون در حین انجام وظیفه بوده، طبق تبصره ۲ مجازات مقرر یک درجه تشدید می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر این توهین به خشونت یا تنش منجر نشود، مجازات چه فرقی می‌کند؟

طبق همین ماده، در این حالت مجازات حبس و جزای نقدی درجه شش است یا فقط یکی از این دو؛ در حالی که اگر به خشونت یا تنش منجر شود، حبس و جزای نقدی درجه پنج یا یکی از آن دو اعمال می‌شود.

چه چیزهایی باعث می‌شود مجازات سنگین‌تر شود؟

تبصره ۲ سه حالت را نام برده است: ارتکاب جرم در قالب گروه مجرمانه سازمان‌یافته، ارتکاب توسط مأمور یا مستخدم دولتی یا عمومی در حین انجام وظیفه یا به مناسبت آن، و انتشار از طریق نطق در مجامع عمومی یا با ابزارهای ارتباط جمعی در فضای واقعی یا مجازی. در این حالت‌ها مجازات یک درجه تشدید می‌شود.

منظور از «توهین» در این ماده چیست؟

تبصره ۱ می‌گوید منظور، موارد مندرج در «قانون استفساریه نسبت به کلمه اهانت، توهین و یا هتک حرمت...» است؛ یعنی این ماده ارجاع داده به آن قانون و متن آن قانون در اینجا نیامده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←