ماده ۶۷۷ مبحث اول قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

جنایتی که موجب زوال عقل یا کمشدن آن شود هرچند عمدی باشد حسب مورد، موجب دیه یا ارش است و مرتکب قصاص نمی‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ جنایتی است که به عقل انسان آسیب می‌زند؛ یعنی کاری که باعث از بین رفتن کامل عقل (زوال عقل) یا کمتر شدن آن شود. حکم این ماده این است که حتی اگر این کار عمدی انجام شده باشد، مرتکب قصاص نمی‌شود.

به‌جای قصاص، بر اساس همین متن، حسب مورد باید دیه یا ارش پرداخت شود. «دیه» مبلغ یا مقدار مشخصی است که در شرع برای صدمه تعیین شده و «ارش» مبلغی است که برای صدمه‌ای که دیهٔ مشخص ندارد برآورد می‌شود. تعیین اینکه کدام‌یک از این دو مورد است، در خود این ماده مشخص نشده و متن فقط می‌گوید «حسب مورد».

نکتهٔ مهم این است که این ماده فقط حکم دیه یا ارش و عدم قصاص را بیان می‌کند و دربارهٔ شرایط، مقدار یا نحوهٔ محاسبهٔ آن توضیحی نمی‌دهد.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی در یک درگیری عمدی به سر مریم ضربه می‌زند و در نتیجه مریم قدرت فکر کردن و تشخیص خود را کامل از دست می‌دهد. بر اساس این ماده، علی قصاص نمی‌شود و باید دیه یا ارش بپردازد.
فرض کنید حسن با ضربه‌ای باعث می‌شود حسین عقلش کمتر از قبل شود، اما از بین نرود. این متن می‌گوید حتی اگر کار حسن عمدی بوده باشد، او قصاص نمی‌شود و حسب مورد دیه یا ارش بر او تعیین می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی عمداً باعث شود طرف مقابل عقلش را از دست بدهد، آیا قصاص می‌شود؟

بر اساس این ماده، نه؛ حتی اگر جنایت عمدی باشد، مرتکب قصاص نمی‌شود و حسب مورد دیه یا ارش بر او تعیین می‌شود.

تفاوت دیه و ارش در این ماده چیست؟

خود این ماده فقط این دو واژه را کنار هم آورده و می‌گوید حسب مورد یکی از آن‌ها اعمال می‌شود؛ در متن توضیحی دربارهٔ اینکه کدام‌یک در چه حالتی است یا مقدارشان چقدر است داده نشده.

اگر عقل کسی کم شود اما کاملاً از بین نرود، این ماده هم applies می‌شود؟

بله، متن این ماده هم «زوال عقل» و هم «کم شدن آن» را پوشش می‌دهد و برای هر دو، حکم دیه یا ارش و عدم قصاص را بیان می‌کند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←