ماده ۵۳۵ فصل ششم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرگاه دو یا چند نفر با انجام عمل غیرمجاز در وقوع جنایتی به نحو سبب و به صورت طولی دخالت داشته باشند کسی که تاثیر کار او در وقوع جنایت قبل از تاثیر سبب یا اسباب دیگر باشد، ضامن است مانند آنکه یکی از آنان گودالی حفر کند و دیگری سنگی در کنار آن قرار دهد و عابری به سبب برخورد با سنگ به گودال بیفتد که در این صورت، کسی که سنگ را گذاشته، ضامن است مگر آنکه همه قصد ارتکاب جنایت را داشته باشند که در این صورت شرکت در جرم محسوب می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره حالتی است که دو یا چند نفر با انجام یک کار غیرمجاز، هر کدام به‌نوعی «سبب» وقوع یک جنایت می‌شوند و دخالتشان پشت سر هم و زنجیره‌ای است (یعنی اثر یکی قبل از دیگری ظاهر می‌شود).

در چنین حالتی فقط کسی ضامن است که تأثیر کار او زودتر از تأثیر سبب یا سبب‌های دیگر بوده است. مثال خود متن: کسی گودالی حفر می‌کند و دیگری در کنار آن سنگی می‌گذارد و عابری به سبب برخورد با سنگ در گودال می‌افتد؛ در اینجا کسی که سنگ را گذاشته ضامن است.

تنها استثنای این حکم آن است که همهٔ آن‌ها قصد ارتکاب جنایت را داشته باشند؛ در این صورت کارشان «شرکت در جرم» حساب می‌شود.

مصادیق واقعی

علی در مسیر عابران گودالی حفر می‌کند و مریم در کنار همان گودال سنگی قرار می‌دهد. رهگذری با سنگ برخورد می‌کند و در گودال می‌افتد. بر اساس این ماده، مریم که سنگ را گذاشته ضامن است، چون تأثیر کار او زودتر از تأثیر کار علی ظاهر شده است.
اگر علی و مریم از پیش با هم تصمیم گرفته باشند با این کار به رهگذری آسیب بزنند و هر دو قصد ارتکاب جنایت داشته باشند، طبق همین ماده کار آن‌ها شرکت در جرم محسوب می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر چند نفر پشت سر هم در وقوع یک جنایت نقش داشته باشند، کدام‌یک ضامن است؟

کسی که تأثیر کار او در وقوع جنایت، قبل از تأثیر سبب یا اسباب دیگر بوده است.

اگر همهٔ این افراد قصد ارتکاب جنایت را داشته باشند، باز هم فقط یکی ضامن است؟

نه؛ متن می‌گوید در این صورت شرکت در جرم محسوب می‌شود.

منظور از دخالت «به نحو سبب و به صورت طولی» چیست؟

متن فقط با یک مثال این حالت را توضیح داده است: یکی گودال حفر می‌کند و دیگری سنگی کنار آن می‌گذارد و عابر با برخورد با سنگ در گودال می‌افتد؛ یعنی دخالت‌ها پشت سر هم و زنجیره‌ای است. تعریف دیگری در این متن نیامده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←