ماده ۵۲۶ فصل ششم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرگاه دو یا چند عامل، برخی به مباشرت و بعضی به تسبیب در وقوع جنایتی، تاثیر داشته باشند، عاملی که جنایت مستند به اوست ضامن است و چنانچه جنایت مستند به تمام عوامل باشد به طور مساوی ضامن می‌باشند مگر تاثیر رفتار مرتکبان متفاوت باشد که در این صورت هر یک به میزان تاثیر رفتارشان مسئول هستند. در صورتی که مباشر در جنایت بی‌اختیار، جاهل، صغیر غیرممیز یا مجنون و مانند آن‌ها باشد فقط سبب، ضامن است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که در وقوع یک جنایت (آسیب بدنی) چند نفر نقش دارند؛ بعضی خودشان مستقیم کار را انجام داده‌اند (مباشرت) و بعضی زمینه‌ساز یا سبب آن شده‌اند (تسبیب).

قاعده این است که اگر جنایت به رفتار یک نفر نسبت داده شود، فقط همان شخص ضامن است. اگر جنایت به رفتار همهٔ آن‌ها نسبت داده شود، همه به‌طور مساوی ضامن‌اند. اما اگر میزان تأثیر رفتار آن‌ها با هم فرق داشته باشد، هرکس به همان اندازه‌ای که رفتارش در جنایت اثر داشته مسئول است.

همچنین اگر کسی که مستقیم کار را انجام داده، در حال انجام آن بی‌اختیار بوده یا جاهل بوده یا کودک غیرممیز بوده یا دچار جنون بوده و مانند این‌ها، در این حالت فقط سبب (کسی که زمینه را فراهم کرده) ضامن است. این ماده تبصره ندارد.

مصادیق واقعی

علی زمین را می‌کند و مریم بی‌خبر در آن می‌افتد؛ اگر جنایت به رفتار علی نسبت داده شود، علی ضامن است.
دو نفر با هم در یک درگیری به فردی آسیب می‌زنند؛ اگر جنایت به هر دو نسبت داده شود و تأثیر رفتارشان یکسان باشد، هر دو به‌طور مساوی ضامن‌اند، و اگر تأثیر رفتار یکی بیشتر باشد، به همان میزان مسئول است.

سؤالات پرتکرار

اگر چند نفر با هم باعث آسیب شوند، آیا همه به یک اندازه مسئول‌اند؟

اگر جنایت به همهٔ آن‌ها نسبت داده شود، به‌طور مساوی ضامن‌اند؛ مگر اینکه تأثیر رفتارشان متفاوت باشد که در آن صورت هرکس به میزان تأثیر رفتارش مسئول است.

اگر کسی که مستقیم آسیب را زده، کودک غیرممیز یا مجنون باشد، چه کسی ضامن است؟

بر اساس همین متن، در این حالت فقط سبب ضامن است.

منظور از مباشر و سبب چیست؟

این متن توضیح نمی‌دهد؛ فقط میان عاملی که جنایت به او مستند است، عاملی که مستقیم کار را انجام می‌دهد (مباشر) و عاملی که زمینه‌ساز است (سبب) تفاوت گذاشته است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←