ماده ۴۷۷ فصل چهارم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در موارد علم اجمالی به ارتکاب جنایت، توسط یک نفر از دو یا چند نفر معین، در صورت وجود لوث بر برخی از اطراف علم اجمالی، طبق مواد قسامه در این باب عمل می‌شود و در صورت عدم وجود لوث، صاحب حق می‌تواند از متهمان مطالبه سوگند کند که اگر همگی سوگند یاد کنند در خصوص قتل دیه از بیت المال پرداخت می‌شود و در غیر قتل، دیه به نسبت مساوی از متهمان دریافت می‌شود.

تبصره

هرگاه منشا علم اجمالی، اقرار متهمان باشد، حسب مورد اولیای دم یا مجنیٌ علیه مخیرند برای دریافت دیه به هر یک از متهمان مراجعه کنند و در این امر تفاوتی بین جنایت عمدی و غیرعمدی و قتل و غیر قتل نیست.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که می‌دانیم یک جنایت (مثل قتل یا ضرب و جرح) رخ داده و مرتکب، یک نفر از میان دو یا چند نفر مشخص است، اما دقیقاً نمی‌دانیم کدام‌یک بوده‌اند. در این حالت متن دو مسیر را مطرح می‌کند: اگر برای برخی از این افراد «لوث» وجود داشته باشد، بر اساس مواد مربوط به قسامه در همین باب عمل می‌شود. لوث یک اصطلاح حقوقی است که در همین متن به کار رفته و ماده فقط می‌گوید وجود یا نبود آن، مسیر رسیدگی را تعیین می‌کند.

اگر لوث وجود نداشته باشد، صاحب حق (کسی که حق مطالبه دارد) می‌تواند از متهمان بخواهد سوگند یاد کنند. اگر همهٔ متهمان سوگند یاد کنند، در مورد قتل، دیه از بیت‌المال پرداخت می‌شود و در موارد غیر قتل، دیه به‌طور مساوی از خود متهمان گرفته می‌شود.

تبصرهٔ این ماده حالت خاصی را توضیح می‌دهد: اگر منشأ این علم اجمالی (یعنی اینکه یک نفر از میان چند نفر مرتکب شده) خودِ اقرار متهمان باشد، در این صورت اولیای دم یا مجنیٌ علیه (کسی که جنایت بر او وارد شده) می‌توانند برای گرفتن دیه به هر یک از متهمان مراجعه کنند. متن می‌گوید در این حالت تفاوتی بین جنایت عمدی و غیرعمدی، و بین قتل و غیر قتل وجود ندارد.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی کشته شده و معلوم است که فقط یکی از سه نفر (مثلاً حسن، حسین و محسن) او را کشته، اما معلوم نیست کدام‌یک. اگر لوثی برای برخی از آن‌ها وجود نداشته باشد، صاحب حق می‌تواند از هر سه بخواهد سوگند یاد کنند؛ اگر هر سه سوگند یاد کنند، دیهٔ قتل از بیت‌المال پرداخت می‌شود.
فرض کنید مریم مجروح شده و معلوم است مرتکب یکی از دو نفر مشخص است، اما هیچ‌کدام لوثی ندارند. اگر هر دو سوگند یاد کنند، چون جنایت غیر قتل است، دیه به نسبت مساوی از این دو نفر گرفته می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر معلوم نباشد کدام‌یک از چند نفر مرتکب شده، چه باید کرد؟

این ماده می‌گوید اگر برای برخی از آن افراد لوث وجود داشته باشد، طبق مواد قسامه عمل می‌شود و اگر لوثی نباشد، صاحب حق می‌تواند از متهمان مطالبهٔ سوگند کند.

اگر همهٔ متهمان سوگند یاد کنند، دیهٔ قتل از کجا پرداخت می‌شود؟

بر اساس همین متن، در خصوص قتل دیه از بیت‌المال پرداخت می‌شود و در غیر قتل، دیه به نسبت مساوی از متهمان دریافت می‌شود.

اگر منشأ این حالت، اقرار خود متهمان باشد چه تفاوتی دارد؟

طبق تبصره، در این صورت اولیای دم یا مجنیٌ علیه می‌توانند برای گرفتن دیه به هر یک از متهمان مراجعه کنند و تفاوتی بین جنایت عمدی و غیرعمدی و بین قتل و غیر قتل نیست.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←