ماده ۴۲۶ فصل اول قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در موارد ثبوت حق قصاص، اگر دیه جنایت وارده بر مجنیٌ علیه کمتر از دیه آن در مرتکب باشد، صاحب حق قصاص در صورتی می‌تواند قصاص را اجراء کند که نخست فاضل دیه را به او بپردازد و بدون پرداخت آن اجرای قصاص جایز نیست و در صورت مخالفت و اقدام به قصاص، افزون بر الزام به پرداخت فاضل دیه، به مجازات مقرر در کتاب پنجم«تعزیرات» محکوم می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که حق قصاص ثابت شده، اما دیهٔ صدمه‌ای که به شخص آسیب‌دیده (مجنیٌ علیه) وارد شده، از دیهٔ همان صدمه در وجود مرتکب کمتر است. در چنین حالتی کسی که حق قصاص دارد نمی‌تواند بی‌درنگ قصاص کند؛ اول باید مبلغ اختلاف (که در متن «فاضل دیه» نامیده شده) را به مرتکب بپردازد.

اگر این مبلغ پرداخت نشود، اجرای قصاص جایز نیست. اگر شخص با وجود این، اقدام به قصاص کند، دو نتیجه دارد: هم به پرداخت همان فاضل دیه الزام می‌شود، و هم به مجازاتی که در کتاب پنجم «تعزیرات» آمده محکوم می‌شود.

نکته: متن به‌طور مشخص نگفته است آن مجازات چیست و مقدار آن چقدر است؛ فقط به کتاب پنجم «تعزیرات» ارجاع داده و محتوای آن را باید از همان کتاب پی گرفت. همچنین متن تبصره‌ای ندارد.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی به دست مریم صدمه‌ای زده و حق قصاص برای مریم ثابت شده است. اگر دیهٔ دست مریم کمتر از دیهٔ دست علی باشد، مریم برای قصاص باید نخست مبلغ اختلاف را به علی بپردازد و بدون پرداخت آن، قصاص جایز نیست.
در همان مثال، اگر مریم بدون پرداخت آن مبلغ اقدام به قصاص کند، گذشته از اینکه باید فاضل دیه را بپردازد، به مجازات مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» هم محکوم می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر دیهٔ عضوی که در من آسیب دیده کمتر از دیهٔ همان عضو در طرف مقابل باشد، چطور می‌توانم قصاص کنم؟

بر اساس این ماده، اول باید مبلغ اختلاف (فاضل دیه) را به مرتکب بپردازی؛ بدون پرداخت آن، اجرای قصاص جایز نیست.

اگر بدون پرداخت آن مبلغ، خودم قصاص را اجرا کنم چه اتفاقی می‌افتد؟

متن می‌گوید افزون بر اینکه به پرداخت فاضل دیه الزام می‌شوی، به مجازات مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» هم محکوم می‌شوی. مقدار آن مجازات در همین متن مشخص نشده است.

این مبلغ اختلاف را به چه کسی باید بدهم؟

بر اساس متن، صاحب حق قصاص آن را به «مرتکب» (کسی که جنایت را انجام داده و قصاص علیه او مطرح است) می‌پردازد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←