ماده ۳۵۴ فصل پنجم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اگر مجنیٌ علیه یا همه اولیای دم یا برخی از آنان، صغیر یا مجنون باشند، ولیِّ آنان با رعایت مصلحتشان حق قصاص، مصالحه و گذشت دارد و همچنین می‌تواند تا زمان بلوغ یا افاقه آنان منتظر بماند. اگر برخی از اولیای دم، کبیر و عاقل و خواهان قصاص باشند، میتوانند مرتکب را قصاص کنند لکن در صورتی که ولی صغیر یا مجنون خواهان اداء یا تامین سهم دیه مولی علیه خود از سوی آنها باشد باید مطابق خواست او عمل کنند. مفاد این ماده، در مواردی که حق قصاص به علت مرگ مجنیٌ علیه یا ولی دم به ورثه آنان منتقل می‌شود نیز جاری است. این حکم در مورد جنایاتی که پیش از لازم الاجراء شدن این قانون واقع شده است نیز جاری است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره کسی است که حق قصاص دارد و میان اولیای دم، فرد صغیر یا مجنون وجود دارد. اگر خود مجنیٌ علیه یا همه یا بعضی از اولیای دم صغیر یا مجنون باشند، ولی آنان با در نظر گرفتن مصلحت او می‌تواند حق قصاص را اعمال کند، مصالحه کند، بگذرد، یا تا زمان بلوغ/به‌هوش آمدن (افاقه) صبر کند.

اگر بعضی از اولیای دم کبیر و عاقل باشند و بخواهند قصاص کنند، می‌توانند مرتکب را قصاص کنند؛ اما اگر ولی صغیر یا مجنون بخواهد سهم دیه او از آنان پرداخت یا تأمین شود، باید مطابق خواست او عمل کنند.

این حکم همچنین در جایی اجرا می‌شود که حق قصاص به دلیل مرگ مجنیٌ علیه یا ولی دم به ورثه آنان منتقل شود. همین حکم برای جنایاتی که پیش از لازم‌الاجرا شدن این قانون رخ داده‌اند نیز جاری است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی کشته می‌شود و دو فرزندش اولیای دم هستند: یکی بزرگ و عاقل به نام مریم و یکی صغیر به نام حسن. مریم به عنوان ولی دم بزرگ می‌خواهد قاتل را قصاص کند. ولی حسن (سرپرست او) می‌گوید سهم دیه حسن باید از مریم پرداخت یا تأمین شود. طبق متن، مریم باید مطابق خواست او عمل کند.
فرض کنید حق قصاص پس از فوت ولی دم به ورثه او می‌رسد و یکی از ورثه صغیر است. ولی این صغیر می‌تواند با رعایت مصلحت او در قصاص، مصالحه یا گذشت تصمیم بگیرد، یا تا بلوغ او منتظر بماند.

سؤالات پرتکرار

اگر یکی از اولیای دم صغیر یا مجنون باشد، چه کسی از طرف او درباره قصاص تصمیم می‌گیرد؟

ولی او با رعایت مصلحت‌اش حق قصاص، مصالحه و گذشت دارد و می‌تواند تا زمان بلوغ یا افاقه او منتظر بماند.

اگر بعضی اولیای دم بزرگ و عاقل باشند و بخواهند قصاص کنند، تکلیف سهم صغیر یا مجنون چیست؟

می‌توانند مرتکب را قصاص کنند، ولی اگر ولی صغیر یا مجنون بخواهد سهم دیه مولی‌علیه خود از آنان پرداخت یا تأمین شود، باید مطابق خواست او عمل کنند.

اگر حق قصاص به ورثه منتقل شود، این ماده هم اجرا می‌شود؟

بله؛ متن می‌گوید مفاد این ماده در مواردی که حق قصاص به علت مرگ مجنیٌ علیه یا ولی دم به ورثه آنان منتقل می‌شود نیز جاری است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←