ماده ۲۸۶ فصل نهم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرکس به طور گسترده، مرتکب جنایت علیه تمامیت جسمانی افراد، جرائم علیه امنیت داخلی یا خارجی کشور، نشر اکاذیب، اخلال در نظام اقتصادی کشور، احراق و تخریب، پخش مواد سمی و میکروبی و خطرناک یا دایر کردن مراکز فساد و فحشا یا معاونت در آنها گردد به گونه ای که موجب اخلال شدید در نظم عمومی کشور، ناامنی یا ورود خسارت عمده به تمامیت جسمانی افراد یا اموال عمومی و خصوصی، یا سبب اشاعه فساد یا فحشا در حد وسیع گردد مفسد فی الارض محسوب و به اعدام محکوم می‌گردد.

تبصره

هرگاه دادگاه از مجموع ادله و شواهد قصد اخلال گسترده در نظم عمومی، ایجاد ناامنی، ایراد خسارت عمده و یا اشاعه فساد یا فحشا در حد وسیع و یا علم به موثر بودن اقدامات انجام شده را احراز نکند و جرم ارتکابی مشمول مجازات قانونی دیگری نباشد، با توجه به میزان نتایج زیانبار جرم، مرتکب به حبس تعزیری درجه پنج یا شش محکوم می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید اگر کسی «به طور گسترده» دست به یک رشته کارهای بسیار جدی بزند — مثل جنایت علیه جسم افراد، جرائم علیه امنیت داخلی یا خارجی کشور، پخش اخبار دروغ، اخلال در نظام اقتصادی، آتش‌زدن و تخریب، پخش مواد سمی و میکروبی و خطرناک، یا راه‌اندازی مراکز فساد و فحشا — یا در این کارها کمک کند، و نتیجه‌اش این باشد که نظم عمومی کشور به شدت به هم بخورد، ناامنی ایجاد شود، به جسم افراد یا اموال عمومی و خصوصی خسارت عمده وارد شود، یا فساد و فحشا در سطح وسیع پخش شود، آن شخص «مفسد فی الارض» شناخته می‌شود و مجازات او اعدام است. (در این متن «جنایت» به معنای جرم است، نه فقط کشتن.)

تبصرهٔ این ماده یک حالت خاص را توضیح می‌دهد: اگر دادگاه از روی همهٔ دلیل‌ها و نشانه‌ها مطمئن نشود که فرد قصد اخلال گسترده در نظم عمومی، ایجاد ناامنی، وارد کردن خسارت عمده یا پخش فساد و فحشا در سطح وسیع را داشته، یا مطمئن نشود که فرد می‌دانسته اقدام‌هایش مؤثر خواهد بود، و جرم او هم مجازات دیگری در قانون نداشته باشد، در این صورت دادگاه با توجه به میزان نتایج زیان‌بار جرم، او را به حبس تعزیری درجه پنج یا شش محکوم می‌کند.

مصادیق واقعی

فرض کنید فردی به نام علی به طور گسترده در چند شهر مواد سمی و خطرناک پخش کند و همین کار باعث ناامنی و خسارت عمده به اموال عمومی شود. بر اساس این ماده، او می‌تواند مفسد فی الارض شناخته شود.
فرض کنید در پروندهٔ مریم، دادگاه از مجموع دلیل‌ها قصد اخلال گسترده در نظم عمومی یا علم او به مؤثر بودن اقدام‌هایش را احراز نکند و جرم او هم مشمول مجازات قانونی دیگری نباشد. در این حالت، دادگاه با توجه به میزان نتایج زیان‌بار جرم، او را به حبس تعزیری درجه پنج یا شش محکوم می‌کند.

سؤالات پرتکرار

«مفسد فی الارض» در این متن به چه کسی گفته می‌شود؟

به کسی که یکی از کارهای فهرست‌شده در این ماده (مثل جنایت علیه جسم افراد، جرائم علیه امنیت کشور، نشر اکاذیب، اخلال در نظام اقتصادی، احراق و تخریب، پخش مواد سمی و خطرناک، یا دایر کردن مراکز فساد و فحشا) را به طور گسترده انجام دهد یا در آن کمک کند و نتیجه‌اش اخلال شدید در نظم عمومی، ناامنی، خسارت عمده، یا اشاعه وسیع فساد و فحشا باشد.

اگر دادگاه قصد اخلال گسترده یا علم به مؤثر بودن اقدامات را احراز نکند، چه اتفاقی می‌افتد؟

طبق تبصره، اگر جرم ارتکابی مشمول مجازات قانونی دیگری نباشد، دادگاه با توجه به میزان نتایج زیان‌بار جرم، مرتکب را به حبس تعزیری درجه پنج یا شش محکوم می‌کند.

مجازات اصلی این ماده چیست؟

در بخش اصلی متن آمده است که مرتکب مفسد فی الارض محسوب و به اعدام محکوم می‌گردد؛ تبصره فقط حالت خاصی را توضیح می‌دهد که در آن دادگاه قصد یا علم فرد را احراز نمی‌کند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←