ماده ۱۳۵ فصل پنجم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در تعدد جرائم موجب حد و تعزیر و نیز جرائم موجب قصاص و تعزیر مجازاتها جمع و ابتداء حد یا قصاص اجرا می‌شود مگر حد یا قصاص، سالب حیات و تعزیر، حق الناس یا تعزیر معین شرعی باشد و موجب تاخیر اجرای حد نیز نشود که در این صورت ابتداء تعزیر اجراء می‌گردد.

تبصره

در صورتی که جرم حدی از جنس جرم تعزیری باشد مانند سرقت حدی و سرقت غیرحدی یا مانند زنا و روابط نامشروع کمتر از زنا، مرتکب فقط به مجازات حدی محکوم می‌شود و مجازات تعزیری ساقط می‌گردد، مگر در حد قذف که اگر قذف نسبت به شخصی و دشنام به دیگری باشد، مرتکب به هر دو مجازات محکوم می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که یک نفر چند جرم مختلف را انجام داده باشد؛ یکی از این جرم‌ها حدی یا قصاصی است و جرم دیگر تعزیری. قاعدهٔ کلی این است که مجازات هر دو جرم با هم اجرا می‌شود و اول حد یا قصاص اجرا می‌گردد.

اما دو استثنا در خود متن آمده است: اول اینکه اگر حد یا قصاص به مرگ منجر شود (سالب حیات)، یا تعزیر مربوط به حق مردم باشد، یا تعزیر معین شرعی باشد و باعث تأخیر اجرای حد نشود، در این صورت اول تعزیر اجرا می‌شود.

تبصرهٔ ماده هم می‌گوید اگر جرم حدی و جرم تعزیری از یک جنس باشند، مثلاً سرقت حدی و سرقت غیرحدی، یا زنا و رابطهٔ نامشروع کمتر از زنا، فرد فقط به مجازات حدی محکوم می‌شود و مجازات تعزیری حذف می‌شود. تنها استثنا در این تبصره، حد قذف است؛ اگر قذف نسبت به یک نفر و دشنام به فرد دیگری باشد، فرد به هر دو مجازات محکوم می‌شود.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی مرتکب یک جرم حدی و یک جرم تعزیری شده است. طبق قاعدهٔ کلی این ماده، هر دو مجازات اجرا می‌شود و ابتدا حد اجرا می‌گردد.
فرض کنید مریم رابطهٔ نامشروع کمتر از زنا (تعزیری) داشته و همان رفتار از جنس جرم حدی زنا باشد؛ طبق تبصرهٔ ماده، او فقط به مجازات حدی محکوم می‌شود و مجازات تعزیری ساقط می‌گردد.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی هم جرم حدی و هم جرم تعزیری انجام داده باشد، کدام مجازات اول اجرا می‌شود؟

طبق متن ماده، مجازات‌ها جمع می‌شوند و ابتدا حد یا قصاص اجرا می‌شود، مگر در موارد استثنایی که خودِ متن گفته است.

اگر جرم حدی و جرم تعزیری از یک جنس باشند چه اتفاقی می‌افتد؟

طبق تبصره، مرتکب فقط به مجازات حدی محکوم می‌شود و مجازات تعزیری ساقط می‌گردد.

در مورد حد قذف، اگر قذف نسبت به یک شخص و دشنام به شخص دیگری باشد، چه حکمی دارد؟

طبق تبصرهٔ ماده، در این حالت مرتکب به هر دو مجازات محکوم می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←