ماده ۳۰ فصل سوم قانون مجازات اسلامی

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

منع از اشتغال به شغل، کسب، حرفه یا کار معین مستلزم لغو جواز کار یا پروانه کسب، حرفه یا کار است مشروط به اینکه جرم به سبب اشتغال به شغل، کسب، حرفه یا کار ارتکاب یابد یا آن اشتغال وقوع جرم را تسهیل نماید.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ یکی از شکل‌های مجازات است: «منع از اشتغال» یعنی محروم کردن فرد از ادامه دادن یک شغل، کسب، حرفه یا کار مشخص. طبق این متن، چنین منعی تنها وقتی ممکن است که پیش‌تر مجوز یا پروانهٔ آن شغل (مثل جواز کار یا پروانهٔ کسب) لغو شده باشد؛ یعنی این دو به هم گره خورده‌اند.

همچنین این مجازات شرط دارد: باید جرم به سببِ اشتغال به آن شغل ارتکاب یافته باشد، یا آن شغل انجام جرم را آسان‌تر کرده باشد. اگر جرم هیچ ربطی به شغل فرد نداشته باشد، این ماده چنین شرطی را برای منع از اشتغال مطرح نکرده است.

نکته: متن دربارهٔ اینکه این ماده معتبر است یا اصلاح یا نسخ شده، چیزی نمی‌گوید و در این توضیح هم به آن پرداخته نمی‌شود.

مصادیق واقعی

فرض کنیم مریم پروانهٔ کسب یک فروشگاه دارد و مشخص شود از همان محل فروشگاه، کار خلاف قانونی انجام داده است که بدون آن شغل ممکن نبود. طبق این ماده، منع او از ادامهٔ آن کسب، وابسته به لغو پروانهٔ کسب اوست.
فرض کنیم علی در یک حرفهٔ خاص فعال است و ثابت شود همان موقعیت شغلی‌اش انجام یک جرم را برای او آسان‌تر کرده است. این ماده اجازه می‌دهد که منع از اشتغال به آن حرفه مطرح شود، به شرط اینکه مجوز یا پروانهٔ آن حرفه لغو شده باشد.

سؤالات پرتکرار

آیا قاضی می‌تواند هر کسی را از هر کاری منع کند؟

بر اساس این متن، منع تنها نسبت به یک «شغل، کسب، حرفه یا کار معین» مطرح است، نه هر کاری؛ و باید مجوز یا پروانهٔ آن لغو شده باشد و یکی از دو شرط متن (ارتکاب جرم به سبب آن اشتغال یا آسان‌تر شدن وقوع جرم به واسطهٔ آن) وجود داشته باشد.

منظور از «لغو جواز کار یا پروانه کسب» چیست؟

یعنی مجوز یا پروانهٔ مربوط به همان شغل، کسب، حرفه یا کار از اعتبار خارج شود؛ متن این لغو را لازمهٔ منع از اشتغال دانسته است.

اگر جرم ربطی به شغل فرد نداشته باشد، باز هم می‌شود او را از آن شغل منع کرد؟

متن این ماده منع از اشتغال را مشروط کرده به اینکه جرم به سبب اشتغال به آن شغل ارتکاب یافته باشد یا آن اشتغال وقوع جرم را تسهیل کرده باشد؛ دربارهٔ حالت‌های دیگر ساکت است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←