ماده ۱۷ قانون مالیات بر ارزش افزوده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

مودیان مکلفند مالیات و عوارض فروش موضوع این قانون را از خریدار یا کارفرما وصول کنند و پس از کسر مالیات و عوارض پرداختی، مطابق مقررات به حساب‌ سازمان واریز نمایند.

تبصره ۱

سازمان می‌تواند تمام یا برخی از مودیان مشمول این قانون یا مشتریان آنها را مکلف کند مالیات و عوارض متعلقه را همزمان با صدور صورتحساب به حساب سازمان واریز نمایند. آیین‌نامه اجرایی این تبصره، مشتمل بر فهرست مودیانی که مشمول این حکم می‌شوند و نحوه پرداخت مالیات و عوارض متعلقه با پیشنهاد سازمان، به‌تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌رسد. مالیات و عوارضی که به این ترتیب به سازمان پرداخت می‌شود، به حساب بستانکاری فروشنده منظور می‌شود و برای خریدار، در صورتی که مصرف‌کننده نهایی نباشد، اعتبار مالیاتی به‌حساب می‌آید.

تبصره ۲

گمرک جمهوری اسلامی ایران مکلف است مالیات و عوارض کالاهای وارداتی را در زمان ترخیص قطعی و مالیات و عوارض کالاهای متروکه را قبل از ترخیص نهایی وصول و به‌صورت برخط به حساب سازمان واریز کند. گمرک جمهوری اسلامی ایران موظف است ضمن درج اطلاعات پرداخت در پروانه‌های گمرکی و یا فرمهای مربوط، امکان دسترسی برخط سازمان به پایگاههای اطلاعاتی ذی‌ربط را فراهم نماید. گمرک مکلف است در «ورود موقت» و «ورود موقت برای پردازش»، تضمینات لازم را بر اساس مقررات تبصره ماده‌(۵۳) قانون امور گمرکی اخذ کند.

تبصره ۳

واردکنندگان کالا از مناطق آزاد تجاری‌- صنعتی به سرزمین اصلی مکلفند کالاهای مزبور را به گمرک اظهار نمایند. گمرک موظف است از قسمتی از کالاهای اظهار شده که به‌موجب بند «ب» ماده‌(۶۵) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب ۱۳۹۱/۵۱/۱۰، «تولید داخل» محسوب می‌شود، فقط مالیات و عوارض، و از قسمت باقی‌مانده که «کالای وارداتی» محسوب می‌شود، مالیات و عوارض و حقوق ورودی را دریافت و مالیات و عوارض آن را به حساب سازمان واریز کند.

تبصره ۴

واردکنندگان خدمت مکلفند با رعایت تبصره (۳) ماده‌(۱۰) این قانون، مالیات و عوارض متعلقه را محاسبه و طبق مقررات این قانون پرداخت نمایند. چنانچه محل ارائه خدمت و مصرف آن در خارج از کشور باشد، مشمول این حکم نمی‌باشند.

تبصره ۵

مالیات و عوارض آب، برق و گاز با توجه به مالیات و عوارض مندرج در صورتحساب (قبوض) مصرف‌کنندگان و همچنین نفت تولیدی(نفت خام، میعانات گازی و گاز طبیعی خام) و فرآورده‌های تولیدی و وارداتی، فقط یک‌بار در زمان فروش(صدور صورتحساب)، در انتهای زنجیره تولید و توزیع آنها توسط شرکتهای تابعه وزارت نفت (بابت پنج فرآورده اصلی و سوخت هوایی) و یا شرکتهای پالایش نفت (بابت سایر فرآورده‌ها) و شرکتهای گاز استانی و شرکتهای تابع ذی‌ربط وزارت نیرو و شرکتهای توزیع برق، آب و فاضلاب شهری و روستایی استانی بر مبنای قیمت فروش مصوب داخلی محاسبه، ثبت و وصول و پس از کسر اعتبارات مالیات و عوارض زنجیره مذکور به حساب سازمان نزد خزانه‌داری کل کشور واریز می‌شود. آیین‌نامه اجرایی این تبصره در خصوص نحوه ثبت مالیات و عوارض در دفاتر یا سامانه مودیان تعیین شرکتهای فعال در زنجیره قبل از انتهای زنجیره توزیع و فروش، نحوه انتقال اعتبارات مالیات و عوارض به انتهای زنجیره، رسیدگی، مطالبه، تهاتر، استرداد، وصول و واریز به‌حساب تعیین‌شده سازمان ظرف شش‌ماه پس از تصویب این قانون با پیشنهاد مشترک سازمان، شرکت ملی نفت ایران و توانیر به‌تصویب وزیران امور اقتصادی و دارایی، نفت و نیرو می‌رسد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

بر اساس این ماده، فروشنده‌ها (مودیان) باید مالیات و عوارض فروش را از خریدار یا کارفرما بگیرند و بعد از کم کردن مالیات و عوارضی که خودشان پرداخت کرده‌اند، طبق مقررات آن را به حساب سازمان واریز کنند.

تبصره‌های این ماده چند حالت خاص را مشخص می‌کند: سازمان می‌تواند بعضی مودیان یا مشتریانشان را مکلف کند پول را همان زمان صدور صورتحساب واریز کنند (آیین‌نامه و فهرست این مودیان با پیشنهاد سازمان و تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی تعیین می‌شود). پولی که این‌طور پرداخت شود، برای فروشنده به حساب بستانکاری و برای خریدار — اگر مصرف‌کننده نهایی نباشد — اعتبار مالیاتی می‌شود. همچنین گمرک مکلف است مالیات و عوارض کالاهای وارداتی را هنگام ترخیص قطعی و کالاهای متروکه را پیش از ترخیص نهایی وصول و به‌صورت برخط به حساب سازمان واریز کند و امکان دسترسی برخط سازمان را فراهم کند؛ در «ورود موقت» و «ورود موقت برای پردازش» هم باید تضمینات لازم را بر اساس مقررات تبصره ماده (۵۳) قانون امور گمرکی بگیرد.

تبصره‌های بعدی دربارهٔ واردکنندگان کالا از مناطق آزاد تجاری-صنعتی (که باید کالا را به گمرک اظهار کنند و گمرک بر اساس بند «ب» ماده (۶۵) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور، بخشی را «تولید داخل» و بخشی را «کالای وارداتی» حساب می‌کند)، واردکنندگان خدمت (که با رعایت تبصره (۳) ماده (۱۰) این قانون باید مالیات و عوارض را محاسبه و پرداخت کنند، مگر آنکه محل ارائه و مصرف خدمت خارج از کشور باشد) و نحوهٔ محاسبهٔ مالیات و عوارض آب، برق، گاز، نفت تولیدی و فرآورده‌های تولیدی و وارداتی است؛ این موارد فقط یک‌بار در زمان فروش و در انتهای زنجیرهٔ تولید و توزیع محاسبه، ثبت و وصول می‌شود و پس از کسر اعتبارات مالیات و عوارض همان زنجیره به حساب سازمان نزد خزانه‌داری کل کشور واریز می‌گردد. آیین‌نامهٔ اجرایی این تبصره ظرف شش‌ماه پس از تصویب قانون، با پیشنهاد مشترک سازمان، شرکت ملی نفت ایران و توانیر و تصویب وزیران امور اقتصادی و دارایی، نفت و نیرو تعیین می‌شود. متن به چند ماده و بند دیگر ارجاع داده است، اما محتوای آن‌ها در همین متن توضیح داده نشده.

مصادیق واقعی

علی یک تولیدی دارد و کالا می‌فروشد. طبق این ماده باید مالیات و عوارض فروش را از خریدار بگیرد و پس از کسر مالیات و عوارضی که خودش پرداخت کرده، آن را طبق مقررات به حساب سازمان واریز کند.
مریم کالایی از یک منطقهٔ آزاد تجاری-صنعتی به سرزمین اصلی وارد می‌کند. او باید کالا را به گمرک اظهار کند و گمرک بر اساس ضوابط گفته‌شده در این ماده، مالیات و عوارض (و در بخشی که «کالای وارداتی» محسوب می‌شود، حقوق ورودی) را دریافت و به حساب سازمان واریز می‌کند.

سؤالات پرتکرار

من به‌عنوان فروشنده باید مالیات را از مشتری بگیرم یا از جیب خودم بدهم؟

طبق این ماده، مودی مکلف است مالیات و عوارض فروش را از خریدار یا کارفرما وصول کند و پس از کسر مالیات و عوارض پرداختی، آن را طبق مقررات به حساب سازمان واریز نماید.

اگر خریدار مصرف‌کنندهٔ نهایی نباشد و مالیات همان زمان صدور صورتحساب واریز شود، چه اتفاقی می‌افتد؟

بر اساس تبصره ۱، مالیات و عوارضی که به این ترتیب پرداخت می‌شود برای فروشنده به حساب بستانکاری منظور می‌شود و برای خریدار — در صورتی که مصرف‌کنندهٔ نهایی نباشد — اعتبار مالیاتی به حساب می‌آید.

مالیات و عوارض آب، برق و گاز چگونه پرداخت می‌شود؟

طبق تبصره ۵، این مالیات و عوارض با توجه به صورتحساب مصرف‌کنندگان و همچنین نفت تولیدی و فرآورده‌های تولیدی و وارداتی، فقط یک‌بار در زمان فروش (صدور صورتحساب) و در انتهای زنجیرهٔ تولید و توزیع، توسط شرکت‌های ذکرشده در همین تبصره محاسبه، ثبت و وصول می‌شود و پس از کسر اعتبارات مالیات و عوارض همان زنجیره به حساب سازمان نزد خزانه‌داری کل کشور واریز می‌گردد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مالیات بر ارزش افزوده ←