ماده ۲۴۴‌ فصل سوم قانون مالیاتهای مستقیم

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اصلاحی ۱۴۰۰/۰۳/۰۲

مرجع رسیدگی به کلیه اختلاف ‌های مالیاتی جز در مواردی که ضمن مقررات این قانون مرجع دیگری پیش ‌بینی ‌شده‌، هیات حل اختلافات مالیاتی است‌. هر هیات حل اختلاف مالیاتی ‌از سه نفر به‌شرح زیر تشکیل می ‌شود: ۱‌ - یک نفر نماینده سازمان امور مالیاتی کشور ۲ - یک نفر از میان قضات بازنشسته یا حقوق دانان مطلع در امور مالیاتی با شرط وثاقت و امانت به درخواست سازمان امور مالیاتی و انتخاب رئیس کل دادگستری هر استان ۳‌ - یک نفر نماینده از اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران، اتاق تعاون ایران، جامعه حسابداران رسمی ایران، جامعه مشاوران رسمی مالیاتی ایران، مجامع حرفه ‌ای، اتاق اصناف ایران، شورای اسلامی شهر، کانون وکلا، مرکز وکلا،‌ کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده که برای مدت سه ‌سال منصوب می‌ شوند. مودی همزمان با اعتراض به برگ تشخیص یا مطالبه مالیات یکی از مراجع این بند را به‌عنوان نماینده خود جهت شرکت در جلسات هیات حل اختلاف مالیاتی معرفی می ‌نماید. در صورتی که برگ ‌تشخیص مالیات ابلاغ قانونی شده باشد و یا همزمان با تسلیم ‌اعتراض به برگ تشخیص در مهلت قانونی مودی انتخاب خود را اعلام ننماید، با توجه به نوع فعالیت مودی یا موضوع مالیات مورد رسیدگی، از بین نمایندگان مزبور با رعایت تبصره (۵) این ماده ‌یک نفر انتخاب می ‌شود.

تبصره ۱

جلسات هیاتهای حل اختلاف مالیاتی با حضور هر سه عضو رسمیت می ‌یابد و رای هیات با اکثریت آراء قطعی و لازم ‌الاجراء است، ولی نظر اقلیت باید در متن رای قید گردد.

تبصره ۲

هیاتهای حل اختلاف مالیاتی دارای استقلال کامل بوده و صرفا اداره امور دبیرخانه ‌ای هیاتهای حل اختلاف مالیاتی و تشکیل جلسات هیاتها به عهده سازمان امور مالیاتی می ‌باشد. انشای رای با رعایت اصل عدالت و بی‌ طرفی کلیه اعضا و متکی به اسناد و مدارک مثبته و دلایل و شواهد متقن در همان جلسه و یا حداکثر ظرف سه روز کاری پس از برگزاری جلسه، توسط نماینده بند (۲) این ماده‌به عمل آمده و به امضای تمامی اعضا می ‌رسد. مودی یا نماینده قانونی وی مجاز به حضور کامل در جلسه و ارائه دفاعیات به صورت کتبی یا شفاهی است. اظهارات شفاهی باید در صورتجلسه قید و به امضای وی برسد. سازمان امور مالیاتی به ‌منظور اعمال نظارت موثر بر عملکرد هیاتهای حل اختلاف مالیاتی، مکلف است نسبت به مستندسازی فرآیند برگزاری جلسات هیات به نحو مقتضی اقدام کند.

تبصره ۳

تعیین حق‌ الزحمه اعضای موضوع بندهای (۲) و (۳) این ماده ‌متناسب با تعداد و مدت جلسات و نیز مراحل، منابع مالیاتی و پرونده‌ های مورد رسیدگی از محل اعتباری ‌که به همین منظور در بودجه سالانه سازمان امور مالیاتی کشور پیش ‌بینی می‌ شود، مطابق دستورالعملی است که توسط سازمان مذکور تهیه و ابلاغ می ‌گردد. حق ‌الزحمه اعضا به‌ صورت متمرکز از طرف سازمان امور مالیاتی کشور به حساب اعضا پرداخت می ‌شود.

تبصره ۴

سازمان امور مالیاتی مکلف است نمایندگان معرفی‌ شده در اجرای بندهای (۲) و (۳) این ماده‌ را به‌عنوان اعضای هیاتهای حل اختلاف مالیاتی بپذیرد و با رعایت تبصره (۵) این ماده‌ از آنها جهت شرکت در هیاتهای مزبور دعوت نماید.

تبصره ۵

اسامی کلیه افراد معرفی‌ شده توسط رئیس کل دادگستری هر استان، مدیر کل مالیاتی استان و مراجع مذکور در بند (۳) این ماده ‌به تفکیک شهرستان ‌ها در سامانه ‌ای که به صورت متمرکز و حداکثر ظرف سه‌ ماه پس از لازم ‌الاجراء شدن این قانون توسط سازمان امور مالیاتی کشور ایجاد می‌ شود، درج می ‌گردد. انتخاب افراد موضوع بندهای (۱)، (۲) و (۳) برای هر پرونده در مواردی که در شهرستان مورد نظر بیشتر از یک نفر وجود داشته باشد، به صورت تصادفی توسط سامانه مزبور انجام می ‌شود. این سامانه مستقیما زیر نظر رئیس کل سازمان امور مالیاتی، مدیریت می ‌گردد.

تبصره ۶

سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است حداقل یک هفته قبل از تشکیل جلسه هیات به نحو مقتضی زمینه دسترسی اعضای هیات حل اختلاف مالیاتی را برابر مقررات مربوط به مندرجات پرونده مورد اعتراض فراهم نماید.

تبصره ۷

هر یک از افراد مذکور در بندهای (۲) و (۳) این ماده ‌در صورتی که بیشتر از سه جلسه متوالی یا چهار جلسه متناوب در یک سال از حضور در جلسات هیات خودداری نمایند، حکم آنان لغو می ‌شود و رئیس کل دادگستری هر استان و مرجع مربوط، حسب مورد، موظف است ظرف ده ‌روز کاری فرد جایگزین را معرفی نماید.

تبصره ۸

‌ - به منظور اجرای عدالت و اصل استقلال و بی‌ طرفی و رعایت حقوق شهروندی و نظارت موثر، سازمان امور مالیاتی مکلف است ساختار اداره هیاتهای حل اختلاف مالیاتی را به‌ صورت مستقل، تحت عنوان مرکز دادرسی مالیاتی در ساختار خود ذیل رئیس کل سازمان ایجاد نماید. واحدهای دادرسی مالیاتی در هر استان مستقل از اداره کل مالیاتی استان تشکیل می ‌شود.

تبصره ۹

پس از استقرار سامانه مودیان، ثبت اعتراض توسط مودی، انتخاب یکی از مراجع موضوع بند (۳) این ماده، ارائه هرگونه لایحه به هیاتهای حل اختلاف، مشاهده اسناد، مدارک و اطلاعات مورد نیاز، ابلاغ تاریخ تشکیل جلسات هیات، اطلاع از نتایج دادرسی و هرگونه اطلاع دیگر در خصوص پرونده دادرسی مالیاتی از طریق سامانه مذکور انجام می ‌شود.

تبصره ۱۰

سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است زمینه دسترسی کامل مودی و یا نماینده قانونی وی به مفاد پرونده مورد اعتراض را حداقل یک هفته قبل از تشکیل هیات فراهم نماید.

تبصره ۱۱

‌- عضویت همزمان در فهرست نمایندگان بندهای (۲) و (۳) موضوع این ماده ‌ممنوع است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید که مرجع رسیدگی به اختلاف‌های مالیاتی — جز جاهایی که خود این قانون مرجع دیگری تعیین کرده — «هیات حل اختلافات مالیاتی» است. هر هیات از سه نفر تشکیل می‌شود: یک نماینده سازمان امور مالیاتی، یک نفر از قضات بازنشسته یا حقوقدانان آگاه به امور مالیاتی با شرط وثاقت و امانت که به درخواست سازمان امور مالیاتی و انتخاب رئیس کل دادگستری استان تعیین می‌شود، و یک نفر نماینده از نهادهایی مانند اتاق بازرگانی، اتاق تعاون، جامعه حسابداران رسمی، اتاق اصناف، شورای اسلامی شهر، کانون وکلا و مانند این‌ها که برای مدت سه سال منصوب می‌شوند.

متن می‌گوید مودی (یعنی کسی که مالیات به او تعلق گرفته) همزمان با اعتراض به برگ تشخیص یا مطالبه مالیات، یکی از این مراجع بند (۳) را به عنوان نماینده خود معرفی می‌کند. اگر برگ تشخیص قانوناً ابلاغ شده باشد و مودی در مهلت قانونی انتخاب خود را اعلام نکند، بر اساس نوع فعالیت یا موضوع مالیات، از میان همان نمایندگان و با رعایت تبصره ۵، یک نفر انتخاب می‌شود.

تبصره‌های این ماده جزئیات بیشتری را بیان می‌کنند؛ از جمله اینکه جلسه با حضور هر سه عضو رسمی است و رای با اکثریت آرا قطعی و لازم‌الاجراست (نظر اقلیت باید در متن رای نوشته شود)؛ هیات‌ها استقلال کامل دارند و فقط کارهای دبیرخانه‌ای و تشکیل جلسات بر عهده سازمان امور مالیاتی است؛ انشای رای توسط نماینده بند (۲) و با امضای همه اعضا انجام می‌شود؛ مودی حق دارد در جلسه حاضر شود و دفاع کتبی یا شفاهی ارائه کند؛ حق‌الزحمه اعضا، نحوه پذیرش و دعوت آن‌ها، تشکیل سامانه‌ای متمرکز برای درج اسامی و انتخاب تصادفی اعضا، دسترسی اعضا و مودی به پرونده، جایگزینی اعضایی که در جلسات حاضر نمی‌شوند، ایجاد «مرکز دادرسی مالیاتی» زیر نظر رئیس کل سازمان، انجام امور از طریق سامانه مودیان پس از استقرار آن، و ممنوعیت عضویت همزمان در فهرست نمایندگان بندهای (۲) و (۳) تعیین شده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید برای «علی» برگ تشخیص مالیات صادر و قانوناً ابلاغ شده است. علی می‌خواهد به آن اعتراض کند؛ طبق این ماده، همزمان با اعتراض باید یکی از مراجع بند (۳) — مثل اتاق اصناف یا کانون وکلا — را به عنوان نماینده خود برای شرکت در جلسه هیات معرفی کند. اگر در مهلت قانونی این انتخاب را اعلام نکند، بر اساس نوع فعالیت یا موضوع مالیات او و با رعایت تبصره ۵، یک نفر از میان همان نمایندگان انتخاب می‌شود.
فرض کنید «مریم» به عنوان نماینده در هیات حل اختلاف مالیاتی منصوب شده است. اگر در یک سال بیشتر از سه جلسه متوالی یا چهار جلسه متناوب در جلسات حاضر نشود، بر اساس تبصره ۷ حکم او لغو می‌شود و مرجع مربوط باید ظرف ده روز کاری فرد جایگزین معرفی کند.

سؤالات پرتکرار

اگر به برگ تشخیص مالیات اعتراض داشته باشم، پرونده من در کجا بررسی می‌شود؟

طبق این ماده، مرجع رسیدگی به اختلاف‌های مالیاتی — جز جاهایی که خود این قانون مرجع دیگری تعیین کرده — هیات حل اختلافات مالیاتی است که از سه نفر (نماینده سازمان امور مالیاتی، یک قاضی بازنشسته یا حقوقدان آگاه به امور مالیاتی، و یک نماینده از مراجع بند ۳) تشکیل می‌شود.

هیات با چند نفر رسمی می‌شود و رای آن چگونه صادر می‌شود؟

بر اساس تبصره ۱، جلسه با حضور هر سه عضو رسمیت می‌یابد و رای با اکثریت آرا قطعی و لازم‌الاجراست، اما نظر اقلیت هم باید در متن رای نوشته شود.

آیا می‌توانم در جلسه هیات حضور پیدا کنم و از پرونده‌ام مطلع شوم؟

بله؛ بر اساس تبصره ۲ مودی یا نماینده قانونی‌اش مجاز به حضور کامل در جلسه و ارائه دفاعیات کتبی یا شفاهی است (اظهارات شفاهی باید در صورت‌جلسه نوشته و به امضای او برسد). همچنین طبق تبصره‌های ۶ و ۱۰، سازمان امور مالیاتی مکلف است حداقل یک هفته قبل از تشکیل جلسه، زمینه دسترسی اعضای هیات و دسترسی کامل مودی یا نماینده قانونی‌اش به مفاد پرونده مورد اعتراض را فراهم کند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مالیاتهای مستقیم ←