این ماده دربارهٔ پاداش و جریمهٔ پرداخت مالیات عملکرد (مالیات سالانهٔ درآمد و سود) است. اگر مؤدی بدهی مالیاتی خود را پیش از موعد مقرر بپردازد، به ازای هر ماه تا آن موعد، معادل یک درصد مبلغ پرداختی «جایزه» میگیرد و این مبلغ از مالیات همان عملکرد کسر میشود. اما اگر مالیات را بعد از موعد بپردازد، به ازای هر ماه معادل دو و نیم درصد مالیات، جریمه به او تعلق میگیرد.
متن مشخص میکند که جریمه از چه تاریخی حساب میشود: برای کسانی که مکلف به تسلیم اظهارنامه هستند، نسبت به مبلغ اظهارشده از تاریخ پایان مهلت تسلیم اظهارنامه و نسبت به اختلاف آن از تاریخ مطالبه؛ و برای کسانی که اظهارنامه نمیدهند یا اساساً مکلف به دادن آن نیستند، از تاریخ پایان مهلت تسلیم اظهارنامه یا سررسید پرداخت مالیات، هر کدام که در موردشان صدق کند.
تبصره ۱ برای مؤدیانی که تکالیف خود را دربارهٔ تسلیم بهموقع اظهارنامه یا ترازنامه و حساب سود و زیان و پرداخت مالیات انجام دادهاند، در مواردی که در ماده (۲۳۹) این قانون آمده، تخفیف جریمه پیشبینی کرده است: اگر برگ تشخیص را بپذیرند یا با ادارهٔ مالیاتی توافق کنند و مالیات را بپردازند یا ترتیب پرداخت آن را بدهند، از هشتاد درصد جرایم معاف میشوند؛ و اگر ظرف یک ماه از ابلاغ برگ قطعی پرداخت یا ترتیب پرداخت بدهند، از چهل درصد جرایم معاف میشوند. تبصره ۲ میگوید اگر فاصلهٔ میان تاریخ دریافت اعتراض مؤدی تا قطعیشدن مالیات بیش از یک سال شود، جریمهٔ دو و نیم درصد ماهانه برای مدت بیشتر از یک سال تا ابلاغ برگ قطعی قابل مطالبه نیست و سازمان امور مالیاتی مکلف است کاری کند که رسیدگی و قطعیشدن مالیات حداکثر تا یک سال پس از تسلیم اعتراض انجام شود.