ماده ۱۰۹ فصل پنجم قانون مالیاتهای مستقیم

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

درآمد مشمول مالیات در مورد موسسات بیمه ایرانی عبارت است از: ۱- ذخایر فنی در آخر سال مالی قبل. ۲- حق بیمه دریافتی در معاملات بیمه مستقیم پس از کسر برگشتی­ها و تخفیف‌­ها. ۳- حق بیمه بیمه‌های اتکایی وصولی پس از کسر برگشتی‌ها. ۴-کارمزد و مشارکت در سود معاملات بیمه‌های اتکایی واگذاری. ۵- بهره سپرده‌های بیمه بیمه‌گر اتکایی نزد بیمه‌گر واگذارکننده. ۶- سهم بیمه‌گران اتکایی بابت خسارت پرداختی بیمه‌های غیر زندگی و بازخرید و سرمایه و مستمری‌های بیمه‌های زندگی. ۷- سایر درآمدها. پس از کسر: ۱- هزینه تمبر قراردادهای بیمه. ۲- هزینه‌های پزشکی بیمه‌های زندگی. ۳- کارمزدهای پرداختی از بابت معاملات بیمه مستقیم. ۴- حق بیمه‌های اتکایی واگذاری. ۵- سهم صندوق تامین خسارت‌های بدنی از حق بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی در مقابل شخص ثالث. ۶- مبالغ پرداختی از بابت بازخرید و سرمایه و مستمری‌های بیمه زندگی و خسارت پرداختی از بابت بیمه‌های غیر زندگی. ۷- سهم مشارکت بیمه‌گزاران در منافع. ۸- کارمزدها و سهم مشارکت بیمه‌گران در سود معاملات بیمه‌های اتکایی قبولی. ۹- بهره متعلق به سپرده‌های بیمه‌های اتکایی واگذاری. ۱۰- ذخایر فنی در آخر سال مالی. ۱۱- سایر هزینه‌ها و استهلاکات قابل قبول.

تبصره ۱

انواع ذخایر فنی موسسات بیمه (‌اندوخته‌های فنی موضوع ماده (۶۱) قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری) برای هر یک از‌ رشته‌های بیمه و میزان و طرز محاسبه آنها به موجب آیین‌نامه‌ای خواهد بود که از طرف بیمه مرکزی ایران تهیه و پس از موافقت شورای عالی بیمه به ‌تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی خواهد رسید.

تبصره ۲

انواع ذخایر فنی بیمه مرکزی ایران برای هر یک از رشته‌های بیمه و میزان و طرز محاسبه آنها از طرف مجمع عمومی بیمه مرکزی ایران ‌تعیین خواهد شد. ‌تبصره ۳ - در معاملات بیمه مستقیم، حق بیمه و کارمزدها و تخفیف حق بیمه و سهم مشارکت بیمه‌گزاران در منافع و نحوه احتساب آنها با رعایت ‌مقررات تعیین شده از طرف شورای عالی بیمه خواهد بود. کلیه اقلام مزبور به استثنای کارمزد باید در قرارداد بیمه ذکر شده باشد.

تبصره ۴

اقلام مربوط به معاملات بیمه‌های اتکایی اعم از قبولی یا واگذاری بر اساس شرایط قراردادها و یا توافقهای موسسات بیمه ذیربط ‌خواهد بود.

تبصره ۵

موسسات بیمه خارجی که با قبول بیمه اتکایی از موسسات بیمه ایرانی تحصیل درآمد می­نمایند مشمول مالیاتی به نرخ دو درصد (۲%) حق‌بیمه دریافتی و سود حاصل از سپرده مربوط در ایران می‌باشند. در صورتی که موسسات بیمه ایرانی در کشور متبوع موسسه بیمه‌گر اتکایی دارای‌ فعالیت بیمه بوده و از پرداخت مالیات بر معاملات اتکایی معاف باشند، موسسه مزبور نیز از پرداخت مالیات دولت ایران معاف خواهد شد. موسسات ‌بیمه ایرانی مکلف­اند در موقع تخصیص حق بیمه به نام بیمه‌گر اتکایی خارجی مشمول مالیات موضوع این تبصره، دو درصد (۲%) آن را به عنوان مالیات بیمه‌گر اتکایی کسر نمایند و وجوه کسر شده در هر ماه را تا پایان ماه بعد به ضمیمه صورتی حاوی مشخصات بیمه‌گر اتکایی و حق بیمه متعلق به اداره امور مالیاتی مربوط ارسال و وجه مزبور را به حساب مالیاتی پرداخت نمایند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید درآمد مشمول مالیات شرکت‌های بیمه ایرانی چطور محاسبه می‌شود. ابتدا هفت دسته از اقلام درآمدی نام برده شده است؛ مثل ذخایر فنی پایان سال مالی قبل، حق بیمه‌های دریافتی در بیمه مستقیم (پس از کسر برگشتی‌ها و تخفیف‌ها)، حق بیمه‌های اتکایی وصولی، کارمزد و سهم مشارکت در سود بیمه‌های اتکایی واگذاری، بهره سپرده‌ها، سهم بیمه‌گران اتکایی از خسارت‌ها و بازخرید و مستمری، و سایر درآمدها. سپس یازده دسته از هزینه‌ها و کسورات نام برده شده که از این درآمدها کسر می‌شود؛ مثل هزینه تمبر قراردادها، هزینه‌های پزشکی بیمه زندگی، کارمزدهای پرداختی، حق بیمه‌های اتکایی واگذاری، سهم صندوق تأمین خسارت‌های بدنی از بیمه اجباری شخص ثالث، مبالغ بازخرید و خسارت‌های پرداختی، سهم مشارکت بیمه‌گزاران در منافع، کارمزد و سهم بیمه‌گران در سود اتکایی قبولی، بهره سپرده‌های اتکایی واگذاری، ذخایر فنی پایان سال مالی، و سایر هزینه‌ها و استهلاکات قابل قبول. یعنی به‌طور خلاصه: مجموع اقلام درآمدی منهای اقلام کسور، درآمد مشمول مالیات را می‌سازد.

تبصره‌ها چند نکته دیگر را مشخص می‌کنند: تبصره ۱ می‌گوید انواع ذخایر فنی موسسات بیمه و میزان و روش محاسبه‌شان با آیین‌نامه‌ای است که بیمه مرکزی ایران تهیه می‌کند و پس از موافقت شورای عالی بیمه، وزیر امور اقتصادی و دارایی آن را تصویب می‌کند. تبصره ۲ همین کار را برای ذخایر فنی خود بیمه مرکزی ایران به مجمع عمومی آن واگذار کرده است. تبصره ۳ رعایت مقررات شورای عالی بیمه را در معاملات بیمه مستقیم درباره حق بیمه، کارمزد، تخفیف و سهم مشارکت بیمه‌گزاران لازم دانسته و گفته همه این اقلام به‌جز کارمزد باید در قرارداد بیمه ذکر شود. تبصره ۴ می‌گوید اقلام معاملات بیمه اتکایی (قبولی یا واگذاری) بر اساس شرایط قراردادها یا توافق موسسات بیمه ذی‌ربط است.

تبصره ۵ حکم جداگانه‌ای برای موسسات بیمه خارجی دارد: این موسسات که از طریق قبول بیمه اتکایی از موسسات بیمه ایرانی درآمد کسب می‌کنند، مشمول مالیاتی به نرخ دو درصد حق‌بیمه دریافتی و سود حاصل از سپرده مربوط در ایران هستند. اگر موسسات بیمه ایرانی در کشور متبوع آن بیمه‌گر اتکایی فعال باشند و از پرداخت مالیات بر معاملات اتکایی معاف باشند، آن موسسه هم از پرداخت مالیات دولت ایران معاف است. همچنین موسسات بیمه ایرانی موظف‌اند هنگام تخصیص حق بیمه به نام بیمه‌گر اتکایی خارجی مشمول این مالیات، دو درصد آن را به عنوان مالیات کسر کنند و وجوه کسرشده را در هر ماه تا پایان ماه بعد همراه با صورتی حاوی مشخصات بیمه‌گر اتکایی و حق بیمه، به اداره امور مالیاتی مربوط بفرستند و به حساب مالیاتی پرداخت کنند.

مصادیق واقعی

فرض کنید یک شرکت بیمه ایرانی در یک سال مالی حق بیمه مستقیم دریافت کرده و بخشی از آن را هم به یک بیمه‌گر اتکایی واگذار کرده است. برای محاسبه درآمد مشمول مالیات، اقلام درآمدی فهرست‌شده در ماده (مثل حق بیمه دریافتی پس از کسر برگشتی‌ها و تخفیف‌ها و کارمزد اتکایی واگذاری) جمع می‌شود و سپس اقلام کسور (مثل کارمزدهای پرداختی، حق بیمه اتکایی واگذاری، خسارت‌های پرداختی و ذخایر فنی پایان سال) از آن کم می‌شود.
فرض کنید یک شرکت بیمه ایرانی حق بیمه‌ای را به نام یک بیمه‌گر اتکایی خارجی تخصیص می‌دهد. بر اساس تبصره ۵، باید دو درصد آن را به عنوان مالیات بیمه‌گر اتکایی کسر کند و تا پایان ماه بعد همراه با صورتی حاوی مشخصات بیمه‌گر اتکایی و حق بیمه، به اداره امور مالیاتی بفرستد و وجه را به حساب مالیاتی پرداخت کند.

سؤالات پرتکرار

درآمد مشمول مالیات یک شرکت بیمه ایرانی چطور حساب می‌شود؟

طبق این ماده، ابتدا هفت دسته از درآمدها (مثل حق بیمه دریافتی در بیمه مستقیم پس از کسر برگشتی‌ها و تخفیف‌ها و حق بیمه‌های اتکایی وصولی) لحاظ می‌شود و سپس یازده دسته از هزینه‌ها و کسور (مثل کارمزدهای پرداختی، حق بیمه اتکایی واگذاری، خسارت‌های پرداختی، ذخایر فنی پایان سال و سایر هزینه‌ها و استهلاکات قابل قبول) از آن کسر می‌شود.

ذخایر فنی شرکت‌های بیمه را چه کسی تعیین می‌کند؟

طبق تبصره ۱، انواع ذخایر فنی موسسات بیمه و میزان و روش محاسبه آن‌ها با آیین‌نامه‌ای است که بیمه مرکزی ایران تهیه می‌کند و پس از موافقت شورای عالی بیمه، وزیر امور اقتصادی و دارایی آن را تصویب می‌کند. برای ذخایر فنی خود بیمه مرکزی ایران، طبق تبصره ۲، تعیین آن‌ها بر عهده مجمع عمومی بیمه مرکزی ایران است.

اگر یک شرکت بیمه خارجی از طریق قبول بیمه اتکایی از شرکت بیمه ایرانی درآمد بگیرد، مالیاتش چه می‌شود؟

طبق تبصره ۵، چنین موسسه‌ای مشمول مالیاتی به نرخ دو درصد حق‌بیمه دریافتی و سود حاصل از سپرده مربوط در ایران است. اگر موسسات بیمه ایرانی در کشور متبوع آن بیمه‌گر اتکایی فعال باشند و از پرداخت مالیات بر معاملات اتکایی معاف باشند، آن موسسه هم از پرداخت مالیات دولت ایران معاف می‌شود. شرکت بیمه ایرانی نیز موظف است هنگام تخصیص حق بیمه به نام آن بیمه‌گر خارجی، دو درصد آن را کسر کند و تا پایان ماه بعد همراه با صورتی حاوی مشخصات بیمه‌گر اتکایی و حق بیمه به اداره امور مالیاتی مربوط بفرستد و به حساب مالیاتی پرداخت کند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مالیاتهای مستقیم ←