این ماده میگوید مالیات بر درآمدِ اشخاص حقیقی (یعنی افراد، نه شرکتها) که موظفاند اظهارنامه مالیاتی بدهند، بر اساس همان اظهارنامهای تعیین میشود که فرد تنظیم و ارائه کرده و مورد پذیرش قرار گرفته است. سازمان امور مالیاتی میتواند اظهارنامهها را بدون رسیدگی بپذیرد، یا بر اساس معیارها و شاخصهای تعیینشده و یا بهصورت نمونهای، شماری از آنها را انتخاب و رسیدگی کند.
اگر فرد در مهلت قانونی و طبق مقررات اظهارنامه ندهد، سازمان بر پایه فعالیت و اطلاعات اقتصادی که از طرح جامع مالیاتی به دست آورده، یک اظهارنامه برآوردی تهیه میکند و مالیات را با «برگ تشخیص مالیات» مطالبه میکند. اگر فرد به این برگ اعتراض داشته باشد و ظرف سی روز از تاریخ ابلاغ آن، اظهارنامه خود را طبق مقررات ارائه کند، اعتراضش طبق مقررات این قانون بررسی میشود؛ ولی این کار جلوی جریمهها و مجازاتهای دیر دادن اظهارنامه را نمیگیرد. همچنین در این ماده گفته شده که حکم تبصره ماده ۲۳۹ این قانون در اجرای این ماده جاری است (بدون اینکه محتوای آن تبصره در این متن آمده باشد).
در تبصره این ماده آمده که سازمان امور مالیاتی باید حداکثر تا سه سال از تاریخ ابلاغ این قانون، بانک اطلاعات نظام جامع مالیاتی را در سراسر کشور مستقر و فعال کند. در این مدت، در ادارات مالیاتی که نظام جامع مالیاتی کاملاً اجرا نشده است، مواد ۹۷، ۹۸، ۱۵۲، ۱۵۳، ۱۵۴ و ۲۷۱ قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۸۰ اجرا میشود.