ماده ۹۳ ‌فصل چهارم قانون مالیاتهای مستقیم

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

درآمدی که شخص حقیقی از طریق اشتغال به ‌مشاغل یا به عناوین دیگر غیر از موارد مذکور در سایر فصل‌های این ‌قانون در ایران تحصیل کند پس از کسر معافیت های مقرر در این قانون ‌مشمول مالیات بر درآمد مشاغل می‌باشد.

تبصره ۱اصلاحی ۱۴۰۴/۰۴/۰۸

درآمد شرکت‌های مدنی (اعم از اختیاری یا قهری‌) وهمچنین درآمدهای ناشی از فعالیت‌های مضاربه در صورتی که ‌عامل (مضارب‌) یا صاحب سرمایه شخص حقیقی باشد تابع ‌مقررات این فصل می‌باشد.

تبصره ۲الحاقی ۱۴۰۴/۰۴/۰۸

درآمدهایی که مشمول مالیات موضوع این ماده می‌شوند، مشمول مالیات بر عایدی سرمایه موضوع فصل اول باب سوم و مالیات بر درآمد اتفاقی موضوع فصل ششم باب سوم این قانون نمی شوند.

تبصره ۳الحاقی ۱۴۰۴/۰۴/۰۸

پس از استقرار بستر اجرایی موضوع ماده (۱۶ مکرر) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان، عایدی سرمایه حاصل از انتقال دارایی های موضوع بند (۱) ماده (۴۶) این قانون متعلق به اشخاص موضوع این فصل و مرتبط با فعالیت شغلی آنها، مشمول مالیات موضوع این فصل می‌شود. در صورتی که تاریخ تملک دارایی های مذکور پیش از استقرار بستر اجرایی باشد، صرفاً تا چهار سال پس از استقرار بستر اجرایی، اولین انتقال آنها مشمول مالیات موضوع این فصل نمی شوند.

تبصره ۴الحاقی ۱۴۰۴/۰۴/۰۸

در صورتی که دارایی های موضوع بند (۱) ماده (۴۶) این قانون، مرتبط با فعالیت شغلی صاحبان مشاغل موضوع این فصل نباشد، عایدی سرمایه حاصل از انتقال دارایی های مذکور، مشمول مالیات موضوع فصل اول باب سوم این قانون می‌شود.

تبصره ۵الحاقی ۱۴۰۴/۰۴/۰۸

ارزش روز حق واگذاری محل که فاقد صورتحساب الکترونیکی خرید است به موجب آیین‌نامه ای تعیین می‌شود که حداکثر ظرف یک سال پس از لازم‎ الاجرا شدن این ماده، توسط سازمان تهیه می‌شود و به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌رسد. تعیین ارزش روز حق واگذاری محل در آیین‌نامه مذکور بر اساس مواردی از قبیل اظهار مودی، تغییرات شاخص قیمت مصرف کننده در طول دوره تملک و ارزش روز دارایی موضوع ماده (۶۴) این قانون است. حکم این تبصره در خصوص تعیین ارزش روز حق واگذاری محل که به صورت بلاعوض یا به صورت ارث تملک شده نیز جاری است.

تبصره ۶الحاقی ۱۴۰۴/۰۴/۰۸

از مجموع عایدی سرمایه حاصل از انتقال دارایی های موضوع بند (۱) ماده (۴۶) این قانون در صورتی که دوره تملک آن بیش از دو سال باشد، پس از کسر عایدی ناشی از تورم موضوع تبصره (۱۰) ماده (۱۰۵) این قانون، تا آستانه ده برابر معافیت موضوع ماده (۸۴) این قانون کسر می‌شود و مازاد آن با رعایت مقررات این ماده مشمول مالیات می‌شود. اشخاص موضوع این فصل می‌توانند صرفاً در یک سال از هر پنج سال از این معافیت استفاده کنند.

تبصره ۷الحاقی ۱۴۰۴/۰۴/۰۸

حکم تبصره های (۹) تا (۱۲) ماده (۱۰۵) این قانون، با رعایت مقررات این فصل، در خصوص صاحبان مشاغل موضوع این فصل جاری است.

تبصره ۸الحاقی ۱۴۰۴/۰۴/۰۸

مجموع درآمد اشخاص غیرتجاری، حاصل از انتقال دارایی های موضوع بندهای (۳)، (۴) و (۵) ماده (۴۶) این قانون که مطابق مفاد فصل اول باب سوم قانون مالیات های مستقیم محاسبه شده است، در هر پنج سال تا سقف پنج برابر معافیت موضوع ماده (۸۴) این قانون مشمول مالیات نخواهد بود و مازاد بر آستانه فوق، مشمول مالیات موضوع این فصل می‌شود. مجموع درآمد اشخاص غیرتجاری حاصل از انتقال دارایی های مذکور که قبل از استقرار بستر اجرایی تملک شده اند، تا سه سال پس از استقرار بستر اجرایی، از مالیات موضوع این فصل معاف است. معاوضه دارایی های فوق متعلق به هر «شخص غیرتجاری بالای هجده سال» با دارایی دیگری از مصادیق همان بند، با رعایت موازین شرعی مشمول مالیات موضوع این فصل نمی‌باشد. مفاد این تبصره صرفاً در خصوص انتقال این دارایی ها به اشخاص موضوع اجزای (۳) و (۴) بند «ث» ماده (۱۶ مکرر) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان، جاری است.

تبصره ۹الحاقی ۱۴۰۴/۰۴/۰۸

آیین ‏نامه اجرایی این ماده حداکثر یک سال از تاریخ لازم‎ الاجرا شدن این ماده، توسط سازمان تهیه می‌شود و به تصویب هیات وزیران می‌رسد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

ماده ۹۳ یک قاعدهٔ کلی می‌گوید: اگر یک شخص حقیقی (یعنی یک انسان) در ایران از راه اشتغال به شغل‌ها یا از راه‌های دیگری — به‌جز مواردی که در فصل‌های دیگر همین قانون گفته شده — درآمدی به دست آورد، پس از کسر معافیت‌هایی که در همین قانون آمده، آن درآمد مشمول «مالیات بر درآمد مشاغل» می‌شود.

این ماده ۹ تبصره هم دارد. تبصره ۱ می‌گوید درآمد شرکت‌های مدنی (اختیاری یا قهری) و درآمدهای ناشی از فعالیت‌های مضاربه، اگر عامل (مضارب) یا صاحب سرمایه یک شخص حقیقی باشد، تابع همین فصل است. تبصره ۲ می‌گوید درآمدی که مشمول این ماده می‌شود، دیگر مشمول مالیات بر عایدی سرمایهٔ فصل اول باب سوم و مالیات بر درآمد اتفاقی فصل ششم باب سوم نمی‌شود.

تبصره‌های دیگر بیشتر به دارایی‌های موضوع بند (۱) ماده (۴۶) و انتقال آن‌ها مربوط است: اینکه در چه حالتی عایدی سرمایه‌شان مشمول همین فصل است و در چه حالتی مشمول فصل اول باب سوم، و اینکه در برخی حالت‌ها معافیت‌ها و مهلت‌هایی وجود دارد (مثلاً تبصره ۶ از کسر مبلغی تا ده برابر معافیت موضوع ماده (۸۴) پس از کسر عایدی ناشی از تورم موضوع تبصره (۱۰) ماده (۱۰۵)، در صورتی که دورهٔ تملک بیش از دو سال باشد، و استفاده از این معافیت فقط یک سال در هر پنج سال می‌گوید؛ تبصره ۸ نیز برای اشخاص غیرتجاری و انتقال دارایی‌های بندهای (۳)، (۴) و (۵) ماده (۴۶) سقف پنج برابر معافیت ماده (۸۴) در هر پنج سال را مطرح می‌کند). تبصره ۵ از تعیین «ارزش روز حق واگذاری محل» از طریق آیین‌نامه‌ای حداکثر ظرف یک سال می‌گوید و تبصره ۹ تهیهٔ آیین‌نامهٔ اجرایی این ماده را در همان مهلت برعهدهٔ سازمان و تصویب هیأت وزیران می‌گذارد. متن به چند ماده و تبصرهٔ دیگر (از جمله ماده ۱۶ مکرر، بند (۱) ماده (۴۶)، ماده (۶۴)، ماده (۸۴) و تبصره‌های (۹) تا (۱۲) ماده (۱۰۵)) ارجاع داده، ولی محتوای آن‌ها در همین متن نیامده است.

مصادیق واقعی

علی یک تعمیرگاه کوچک دارد و از این شغل درآمد کسب می‌کند. بر اساس ماده ۹۳، درآمد او پس از کسر معافیت‌های مقرر در این قانون، مشمول مالیات بر درآمد مشاغل است.
مریم و یک شریک دیگر یک شرکت مدنی برای فعالیت اقتصادی تشکیل داده‌اند و سرمایه از یک شخص حقیقی است. بر اساس تبصره ۱، درآمد این شرکت مدنی تابع مقررات همین فصل است.

سؤالات پرتکرار

من یک مغازه دارم و از آن درآمد کسب می‌کنم؛ آیا مشمول مالیات هستم؟

بر اساس این ماده، درآمدی که شخص حقیقی از اشتغال به مشاغل در ایران به دست می‌آورد، پس از کسر معافیت‌های مقرر در این قانون، مشمول مالیات بر درآمد مشاغل است.

آیا درآمدی که مشمول این ماده می‌شود، دوباره تحت عنوان مالیات بر عایدی سرمایه یا مالیات بر درآمد اتفاقی هم مشمول مالیات می‌شود؟

طبق تبصره ۲، درآمدهایی که مشمول مالیات موضوع این ماده می‌شوند، مشمول مالیات بر عایدی سرمایهٔ فصل اول باب سوم و مالیات بر درآمد اتفاقی فصل ششم باب سوم این قانون نمی‌شوند.

اگر دارایی‌ای که می‌فروشم مرتبط با شغل من نباشد، مالیاتش چه می‌شود؟

طبق تبصره ۴، اگر دارایی‌های موضوع بند (۱) ماده (۴۶) این قانون مرتبط با فعالیت شغلی صاحبان مشاغل این فصل نباشد، عایدی سرمایهٔ حاصل از انتقال آن‌ها مشمول مالیات موضوع فصل اول باب سوم این قانون می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مالیاتهای مستقیم ←