ماده ۲۶ فصل چهارم قانون مالیاتهای مستقیم

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اصلاحی ۱۳۹۴/۴/۳۱

وراث متوفی (منفردا یا مجتمعا) یا ولی یا امین یا قیم یا نماینده قانونی آنها موظفند به منظور کسر هزینه‌های کفن و دفن در حدود عرف و عادات و واجبات مالی و عبادی در حدود قواعد شرعی و دیون محقق متوفی از ماترک موضوع ماده (۱۷) این قانون، ظرف مدت یک سال از تاریخ فوت متوفی اظهارنامه‌ای حاوی کلیه اقلام ماترک با تعیین ارزش روز زمان فوت و تصریح مطالبات و بدهی‌ها طبق فرم نمونه مخصوصی که از طرف سازمان امور مالیاتی کشور تهیه می‌شود به انضمام مدارک زیر به اداره امور مالیاتی صلاحیتدار تسلیم نماید: ۱-رونوشت یا تصویر گواهی شده اسناد مربوط به بدهی‌ها و مطالبات متوفی ۲-رونوشت یا تصویر گواهی شده کلیه اوراقی که مثبت حق مالکیت متوفی نسبت به اموال و حقوق مالی است. ۳-رونوشت یا تصویر گواهی شده آخرین وصیتنامه متوفی اگر وصیتنامه موجود باشد. ۴-در صورتی که اظهارنامه از طرف­ وکیل یا قیم یا ولی داده شود رونوشت یا تصویر گواهی شده وکالتنامه یا قیم‌نامه ۵-رونوشت یا تصویر گواهی فوت از مراجع ذی‌ربط اداره امور مالیاتی مربوط مکلف است اظهارنامه تسلیمی در مهلت مقرر را رسیدگی و به شرح زیر اقدام کند: الف - در صورتی که ارزش روز کلیه ماترک متوفی کمتر از دیون محقق متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه کفن و دفن باشد، اموال و دارایی‌های متوفی مشمول مالیات موضوع ماده (۱۷) این قانون نخواهد شد و مالیات‌های پرداختی ماده مذکور با ارائه اسناد و مدارک مثبته به پرداخت‌کننده مسترد خواهد شد. ب - در صورتی که ارزش روز ماترک بیشتر از دیون محقق متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه‌های کفن و دفن باشد، در این صورت موارد مزبور به ترتیب از ارزش روز اموال و دارایی‌های موضوع بندهای(۱)، (۲)، (۳)، (۴) و (۵) ماده(۱۷) این قانون کسر و مازاد ماترک حسب مورد به ماخذ مقرر در ماده مزبور مشمول مالیات خواهد شد و اضافه مالیات‌های پرداختی موضوع ماده(۱۷) این قانون با ارائه اسناد و مدارک مثبته به پرداخت‌کننده مسترد خواهد شد. ج - در صورتی که کل ماترک یا بخشی از آن مطابق بندهای(الف) و (ب) مشمول مالیات نباشد، اداره امور مالیاتی موظف است گواهی لازم مبنی بر بلامانع بودن ثبت یا انتقال یا پرداخت یا تحویل اموال و دارایی غیرمشمول متوفی به وراث را حسب موارد مذکور در ماده(۱۷) این قانون به‌عنوان مراجع ذی‌ربط صادر نماید.

تبصره ۱

در صورتی که بدهی متوفی مستند به مدارک و اسناد مثبته قانونی بوده و اصالت آن مورد تایید اداره امور مالیاتی صلاحیتدار قرار گیرد قابل کسر از ماترک خواهد بود.

تبصره ۲

آیین‌نامه اجرایی این ماده درمورد نحوه رسیدگی، ارزیابی اموال و دارایی‌ها و صدور گواهی توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی تهیه می‌شود و به ‌تصویب هیات وزیران می‌رسد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید وقتی کسی فوت می‌کند، ورثه (یا ولی، امین، قیم یا نماینده قانونی آن‌ها) باید ظرف یک سال از تاریخ فوت، اظهارنامه‌ای به اداره امور مالیاتی صلاحیت‌دار بدهند که در آن همه اموال و دارایی‌های باقی‌مانده از متوفی (ماترک) با ارزش روز زمان فوت، و همچنین طلب‌ها و بدهی‌های او مشخص شده باشد. همراه این اظهارنامه باید مدارکی مثل تصویر گواهی‌شده اسناد بدهی‌ها و طلب‌ها، اسناد مالکیت، آخرین وصیت‌نامه (اگر باشد)، وکالت‌نامه یا قیم‌نامه (اگر اظهارنامه از طرف وکیل یا قیم یا ولی داده شود) و گواهی فوت تحویل داده شود. فرم اظهارنامه هم نمونهٔ مخصوصی است که سازمان امور مالیاتی کشور تهیه می‌کند.

اداره مالیات باید این اظهارنامه را که در مهلت داده شده بررسی کند: اگر ارزش روز کل ماترک کمتر از بدهی‌های ثابت‌شدهٔ متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه کفن و دفن باشد، آن اموال مشمول مالیات موضوع ماده (۱۷) این قانون نمی‌شود و مالیات‌هایی که طبق آن ماده پرداخت شده، با ارائه اسناد و مدارک مثبته به پرداخت‌کننده برگردانده می‌شود. اگر ارزش روز ماترک بیشتر باشد، این هزینه‌ها و بدهی‌ها به ترتیب از ارزش روز اموال و دارایی‌های بندهای (۱) تا (۵) ماده (۱۷) کسر می‌شود و فقط مازاد ماترک، بر همان ماخذی که در آن ماده گفته شده، مشمول مالیات است؛ اضافه مالیات‌های پرداختی هم با ارائه اسناد و مدارک مثبته مسترد می‌شود. اگر همه یا بخشی از ماترک مشمول مالیات نباشد، اداره مالیات باید گواهی بدهد که ثبت، انتقال، پرداخت یا تحویل آن اموال غیرمشمول به وراث مانعی ندارد.

تبصره ۱ می‌گوید بدهی متوفی وقتی می‌تواند از ماترک کسر شود که مستند به مدارک و اسناد مثبته قانونی باشد و اصالت آن را اداره امور مالیاتی صلاحیت‌دار تأیید کند. تبصره ۲ می‌گوید آیین‌نامه اجرایی این ماده دربارهٔ نحوه رسیدگی، ارزیابی اموال و دارایی‌ها و صدور گواهی، توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی تهیه و به تصویب هیات وزیران می‌رسد. این ماده چند بار به ماده (۱۷) همین قانون ارجاع داده، اما محتوای آن ماده در این متن نیامده است.

مصادیق واقعی

علی پس از فوت پدرش باید ظرف یک سال از تاریخ فوت، اظهارنامه‌ای شامل فهرست اموال پدر با ارزش روز فوت، بدهی‌ها و طلب‌ها به اداره امور مالیاتی صلاحیت‌دار بدهد و مدارکی مثل گواهی فوت و تصویر گواهی‌شده اسناد مالکیت را ضمیمه کند.
مریم و برادرش وارث مادرشان شده‌اند. اگر ارزش روز اموال مادرشان از بدهی‌های ثابت‌شده، واجبات و هزینه کفن و دفن کمتر باشد، اداره مالیات باید گواهی بدهد که انتقال این اموال به آن‌ها مانعی ندارد.

سؤالات پرتکرار

چه مدت وقت داریم اظهارنامهٔ مالیات بر ارث را تحویل بدهیم؟

بر اساس این ماده، ورثه یا ولی، امین، قیم یا نماینده قانونی آن‌ها باید ظرف یک سال از تاریخ فوت متوفی اظهارنامه را به اداره امور مالیاتی صلاحیت‌دار تسلیم کنند.

چه مدارکی باید همراه اظهارنامه بدهیم؟

طبق این ماده: رونوشت یا تصویر گواهی‌شده اسناد بدهی‌ها و مطالبات متوفی، اسناد مثبت حق مالکیت او نسبت به اموال و حقوق مالی، آخرین وصیت‌نامه (اگر موجود باشد)، وکالت‌نامه یا قیم‌نامه (اگر اظهارنامه از طرف وکیل یا قیم یا ولی داده شود) و رونوشت یا تصویر گواهی فوت از مراجع ذی‌ربط.

اگر ارزش ماترک از بدهی‌ها و هزینه‌های کفن و دفن بیشتر باشد، مالیات چطور حساب می‌شود؟

این ماده می‌گوید ابتدا بدهی‌های ثابت‌شده، واجبات مالی و عبادی و هزینه‌های کفن و دفن به ترتیب از ارزش روز اموال و دارایی‌های بندهای (۱) تا (۵) ماده (۱۷) کسر می‌شود و مازاد ماترک، بر همان ماخذ مقرر در ماده (۱۷) مشمول مالیات است. محتوای خود ماده (۱۷) در این متن نیامده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مالیاتهای مستقیم ←