‌ماده ۱۷ فصل چهارم قانون مالیاتهای مستقیم

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اصلاحی ۱۳۹۴/۰۴/۳۱

اموال و دارایی ­هایی که در نتیجه فوت شخص اعم از فوت واقعی یا فرضی انتقال می یابد، به شرح زیر مشمول مالیات است: ۱- نسبت به سپرده‌های بانکی، اوراق مشارکت و سایر اوراق بهادار به‌ استثنای موارد مندرج در بند (۲) این ماده و سودهای متعلق به آنها و همچنین سود سهام و سهم الشرکه تا تاریخ ثبت انتقال به نام وراث و یا پرداخت و تحویل به آنها به نرخ سه درصد (۳%) ۲- نسبت به سهام و سهم الشرکه و حق تقدم آنها یک و نیم (۱/۵) برابر نرخهای مذکور در تبصره (۱) ماده (۱۴۳) و ماده (۱۴۳مکرر) این قانون طبق مقررات مزبور در تاریخ ثبت انتقال به نام وراث ۳- نسبت به حق‌الامتیاز و سایر اموال و حقوق مالی که در بندهای مذکور به آنها تصریح نشده است، به نرخ ده درصد (۱۰%) ارزش روز در تاریخ تحویل یا ثبت انتقال به نام وراث ۴- نسبت به انواع وسایل نقلیه موتوری، زمینی، دریایی و هوایی به نرخ دو درصد (۲%) بهای اعلامی توسط سازمان امور مالیاتی کشور در تاریخ ثبت انتقال به نام وراث ۵- نسبت به املاک و حق واگذاری محل یک و نیم (۱/۵) برابر نرخهای مذکور در ماده (۵۹) این قانون به ماخذ ارزش معاملاتی املاک و یا به ماخذ ارزش روز حق واگذاری حسب مورد، در تاریخ ثبت انتقال به نام وراث ۶- نسبت به اموال و دارایی­ های متعلق به متوفای ایرانی که در خارج از کشور واقع شده است پس از کسر مالیات بر ارثی که از آن بابت به دولت محل وقوع اموال و دارایی­ ها پرداخت شده است به نرخ ده درصد (۱۰%) ارزش ماترک که ماخذ محاسبه مالیات بر ارث در کشور محل وقوع مال قرار گرفته است. در صورت عدم شمول مالیات بر ارث در کشور مزبور به ماخذ ارزش روز انتقال یا تحویل به نام وراث

تبصره ۱

محاسبه و اخذ مالیات بر ارث در مورد متوفیان قبل از لازم الاجراء شدن این قانون (۱۳۹۵/۰۱/۰۱) اعم از اینکه پرونده مالیاتی برای آنها تشکیل شده یا نشده باشد، مشمول حکم این ماده نخواهد بود.

تبصره ۲

نرخهای مذکور در این ماده مربوط به وراث طبقه اول است. در صورتی که وراث طبقات دوم و سوم باشند، نرخهای مذکور در این ماده به ترتیب دو و چهار برابر خواهد شد.

تبصره ۳

درصورتی که متوفی و وراث، تبعه خارجی باشند، اموال و دارایی‌های متوفی که در ایران واقع است، مشمول مالیات به نرخ وراث طبقه اول خواهد بود.

تبصره ۴

در مواردی که وراث سهم خود از اموال موضوع بندهای (۲)، (۴) و (۵) این ماده را به اشخاص ثالث یا وراث دیگر انتقال دهند، علاوه بر مالیات بر ارث به شرح این فصل، مشمول مالیات طبق مقررات فصول مربوط خواهند بود.

تبصره ۵

حقوق ناشی از عقود اجاره به شرط تملیک با بانکها و سایر نهادهای مالی و اعتباری، نسبت به عرصه و اعیان املاک بر اساس ارزش معاملاتی در تاریخ ثبت انتقال به نام وراث محاسبه خواهد شد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این متن می‌گوید وقتی کسی فوت می‌کند (فوت واقعی یا فرضی) و اموالش به وراث منتقل می‌شود، این انتقال در موارد زیر مشمول مالیات بر ارث است. برای سپرده‌های بانکی، اوراق مشارکت و سایر اوراق بهادار (به‌جز موارد بند ۲) و سودهای آن‌ها و همچنین سود سهام و سهم‌الشرکه تا زمان ثبت انتقال یا پرداخت و تحویل به وراث، نرخ ۳٪ است. سهام و سهم‌الشرکه و حق تقدم آن‌ها یک و نیم برابر نرخ‌های تبصره ۱ ماده ۱۴۳ و ماده ۱۴۳ مکرر است. حق‌الامتیاز و سایر اموال و حقوق مالی که در بندهای دیگر گفته نشده، ۱۰٪ ارزش روز در تاریخ تحویل یا ثبت انتقال است. وسایل نقلیه موتوری زمینی، دریایی و هوایی ۲٪ بهای اعلامی سازمان امور مالیاتی کشور در تاریخ ثبت انتقال است. املاک و حق واگذاری محل یک و نیم برابر نرخ‌های ماده ۵۹ بر مبنای ارزش معاملاتی املاک یا ارزش روز حق واگذاری است. اموال متوفی ایرانی در خارج از کشور هم پس از کسر مالیات بر ارثی که در آنجا پرداخت شده، ۱۰٪ ارزش ماترک (یا در صورت نبود مالیات بر ارث در آن کشور، ارزش روز انتقال یا تحویل) مشمول مالیات است.

طبق تبصره‌ها: برای متوفیان قبل از ۱۳۹۵/۰۱/۰۱ این حکم اعمال نمی‌شود. نرخ‌های این ماده برای وراث طبقه اول است؛ وراث طبقه دوم دو برابر و وراث طبقه سوم چهار برابر می‌شوند. اگر متوفی و وراث تبعه خارجی باشند، اموال واقع در ایران با نرخ وراث طبقه اول مشمول است. اگر وراث سهم خود از اموال بندهای ۲، ۴ و ۵ را به اشخاص ثالث یا وراث دیگر انتقال دهند، علاوه بر مالیات بر ارث، طبق مقررات فصل‌های مربوط نیز مشمول مالیات خواهند بود. حقوق ناشی از عقود اجاره به شرط تملیک با بانک‌ها و نهادهای مالی و اعتباری نسبت به عرصه و اعیان املاک بر اساس ارزش معاملاتی در تاریخ ثبت انتقال محاسبه می‌شود.

مصادیق واقعی

علی فوت می‌کند و وراث او وراث طبقه اول هستند. او یک سپرده بانکی و یک ملک دارد. طبق این متن، سپرده تا زمان ثبت انتقال یا پرداخت به وراث با نرخ ۳٪ مشمول مالیات بر ارث است و برای ملک، یک و نیم برابر نرخ‌های ماده ۵۹ بر مبنای ارزش معاملاتی ملک محاسبه می‌شود.
مریم و برادرش وراث طبقه دوم متوفی هستند و متوفی یک خودرو دارد. طبق این متن، خودرو با نرخ ۲٪ بهای اعلامی سازمان امور مالیاتی کشور مشمول مالیات است، اما چون وراث طبقه دوم‌اند، نرخ‌های این ماده دو برابر می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر وراث طبقه دوم یا سوم باشند، مالیات بر ارث چه تغییری می‌کند؟

طبق تبصره ۲، نرخ‌های این ماده برای وراث طبقه اول است؛ برای وراث طبقه دوم دو برابر و برای وراث طبقه سوم چهار برابر می‌شود.

اگر متوفی قبل از ۱۳۹۵/۰۱/۰۱ فوت کرده باشد، مالیات بر ارث طبق این ماده محاسبه می‌شود؟

طبق تبصره ۱، محاسبه و اخذ مالیات بر ارث در مورد متوفیان قبل از لازم‌الاجرا شدن این قانون (۱۳۹۵/۰۱/۰۱)، چه پرونده مالیاتی تشکیل شده باشد چه نشده باشد، مشمول حکم این ماده نخواهد بود.

اموال متوفی ایرانی که در خارج از کشور است چگونه مشمول مالیات می‌شود؟

طبق بند ۶، پس از کسر مالیات بر ارثی که از آن بابت به دولت محل وقوع اموال پرداخت شده، با نرخ ۱۰٪ ارزش ماترک که ماخذ محاسبه مالیات بر ارث در کشور محل وقوع مال قرار گرفته مشمول است؛ اگر در آن کشور مالیات بر ارث نباشد، ماخذ ارزش روز انتقال یا تحویل به وراث است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مالیاتهای مستقیم ←