ماده ۱ فصل اول قانون شرکت‌های تعاونی

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اصطلاحاتی که در این قانون به کار برده شده است از نظر اجرای این قانون بشرح زیر تعریف میشود: ۱ - عضو: در شرکتها و اتحادیه‌ های تعاونی هر صاحب سهم اعم از اینکه شخص حقیقی یا حقوقی باشد عضو شرکت یا اتحادیه نامیده میشود. ۲ - سهم: سهم واحدی از سرمایه یک شرکت یا اتحادیه تعاونی است که میزان آن در اساسنامه ذکر میشود. ۳ - درآمد ویژه: مبلغی است که از عملیات و معاملات یک شرکت یا اتحادیه تعاونی در یک دوره مالی پس از وضع هزینه ‌ها و استهلاکات حاصل‌ میشود. ۴ - سود سهم: مبلغی از درآمد ویژه سالانه شرکت یا اتحادیه تعاونی است که در هر سال به هر سهم اختصاص داده میشود. ۵ - مازاد برگشتی: مبلغی از درآمد ویژه شرکت یا اتحادیه تعاونی است که برای تقسیم بین اعضاء بتناسب میزان معاملات آنها با شرکت با ‌اتحادیه تعاونی در حدود مقررات این قانون اختصاص داده میشود. ۶ - کشاورز: کسی که حرفه اصلی او تولید محصول به وسیله عملیات زراعی و یا باغداری باشد. ۷ - دامدار: کسی که حرفه اصلی او تولید یا پرورش دام و یا طیور باشد. ۸ - صاحب حرفه: کسی که با کمک نیروی کار شخصی و سرمایه و وسایل خود اقدام به تولید کالا به منظور فروش یا عرضه خدمت معین برای ‌کسب درآمد میکند. ۹ (منسوخه ۱۳۵۲/۰۴/۰۹)- کاسب: صاحب کسبی که فروش آن به صورت خرده و جزئی است و عملیات عمده ‌فروشی ندارد. ۹ (اصلاحی ۱۳۵۲/۰۴/۰۹)- صاحب شغل آزاد: کسیکه بدون وسائل و یا با وسائل لازم، خدمت یا خدماتی را عرضه و بدینوسیله کسب درآمد میکند. ۱۰ (اصلاحی ۱۳۵۰/۱۲/۰۵)-صنایع کوچک صنایعی است که به وسیله وزارت اقتصاد مشخص و اعلا [اعلام] میشود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده فقط تعریف واژه‌هاست؛ خودش حکم، مجازات یا شرط تازه‌ای تعیین نمی‌کند و می‌گوید اصطلاح‌هایی که در این قانون به کار رفته، چه معنایی دارند. این اصطلاح‌ها عبارتند از: عضو، سهم، درآمد ویژه، سود سهم، مازاد برگشتی، کشاورز، دامدار، صاحب حرفه، کاسب، صاحب شغل آزاد و صنایع کوچک.

چند تعریف کلیدی: «عضو» هر صاحب سهم است، چه شخص حقیقی باشد و چه شخص حقوقی. «سهم» یک واحد از سرمایه شرکت یا اتحادیه تعاونی است که میزان آن در اساسنامه نوشته می‌شود. «درآمد ویژه» مبلغی است که از عملیات و معاملات شرکت در یک دوره مالی، پس از کسر هزینه‌ها و استهلاکات به دست می‌آید. «سود سهم» بخشی از درآمد ویژه سالانه است که هر سال به هر سهم اختصاص داده می‌شود. «مازاد برگشتی» هم بخشی از درآمد ویژه است که برای تقسیم میان اعضا، به نسبت میزان معاملات آن‌ها با شرکت یا اتحادیه، اختصاص داده می‌شود.

دو نکته دربارهٔ خود متن: شمارهٔ ۹ دو بار آمده؛ یک بار با عنوان «منسوخه ۱۳۵۲/۰۴/۰۹» برای تعریف «کاسب» و یک بار با عنوان «اصلاحی ۱۳۵۲/۰۴/۰۹» برای تعریف «صاحب شغل آزاد». دربارهٔ شمارهٔ ۱۰ («صنایع کوچک») متن فقط می‌گوید صنایعی است که وزارت اقتصاد آن را مشخص و اعلام می‌کند. متن ماده دربارهٔ اینکه این تعاریف در چه تاریخ‌هایی تغییر کرده‌اند چیزی بیشتر از همین عناوین نمی‌گوید و سایر بخش‌های ماده به مادهٔ دیگری ارجاع نداده‌اند.

مصادیق واقعی

مریم عضو یک شرکت تعاونی است و یک سهم دارد. میزان این سهم در اساسنامه همان تعاونی نوشته شده است؛ طبق این ماده او «عضو» به شمار می‌رود، چون صاحب سهم است.
علی در طول سال با یک شرکت تعاونی معاملاتی انجام داده است. طبق تعریف «مازاد برگشتی»، بخشی از درآمد ویژه شرکت می‌تواند به نسبت میزان معاملات او و دیگر اعضا میان آن‌ها تقسیم شود.

سؤالات پرتکرار

هر کسی که با یک تعاونی معامله می‌کند، عضو آن تعاونی حساب می‌شود؟

بر اساس این ماده، عضو کسی است که صاحب سهم باشد؛ یعنی ملاک عضویت داشتن سهم است، نه صرف معامله کردن با تعاونی. البته معاملات اعضا در تعریف «مازاد برگشتی» نقش دارد.

فرق «سود سهم» و «مازاد برگشتی» چیست؟

طبق این ماده، «سود سهم» مبلغی از درآمد ویژه سالانه است که هر سال به هر سهم اختصاص داده می‌شود؛ اما «مازاد برگشتی» مبلغی از درآمد ویژه است که برای تقسیم بین اعضا به نسبت میزان معاملات آن‌ها با شرکت یا اتحادیه اختصاص داده می‌شود.

از کجا بفهمیم میزان سهم در یک تعاونی چقدر است؟

این ماده می‌گوید سهم، واحدی از سرمایه شرکت یا اتحادیه تعاونی است و میزان آن در اساسنامه ذکر می‌شود؛ پس مرجع تعیین میزان آن، اساسنامه است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون شرکت‌های تعاونی ←
ماده ۱ فصل اول قانون شرکت‌های تعاونی — لویادسک