‌ماده ۱۹ قانون روابط موجر و مستاجر

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در صورتی که مستاجر محل کسب یا پیشه یا تجارت به موجب اجاره‌نامه، حق انتقال به غیر داشته باشد می‌تواند برای‌‌ همان شغل یا‌ مشابه آن منافع مورد اجاره را با سند رسمی به دیگری انتقال دهد. ‌هر‌گاه در اجاره‌نامه حق انتقال به غیر سلب شده یا اجاره‌نامه ا‌ی در بین نبوده و مالک راضی به انتقال به غیر نباشد باید در مقابل تخلیه مورد اجاره، حق ‌کسب یا پیشه یا تجارت مستاجر را بپردازد والا مستاجر می‌تواند برای تنظیم سند انتقال به دادگاه مراجعه کند، در این صورت دادگاه حکم به تجویز انتقال منافع مورد اجاره به غیر و تنظیم سند انتقال در دفترخانه تنظیم‌کننده سند اجاره‌نامه سابق یا دفترخانه نزدیک ملک (‌اگر اجاره‌نامه رسمی در بین نباشد) صادر و رونوشت آن را به دفترخانه مربوط ارسال می‌نماید و مراتب را به موجر نیز اعلام خواهد نمود، مستاجر جدید از هر حیث نسبت به تمام‌ شریط اجاره قائم‌مقام مستاجر سابق خواهد بود. ‌هر‌گاه ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ حکم قطعی منافع مورد اجاره با سند رسمی به مستاجر جدید انتقال داده نشود حکم مزبور ملغی‌الاثر خواهد بود. ‌تبصره ۱- در صورتی که مستاجر بدون رعایت مقررات این ماده مورد اجاره را به دیگری واگذار نماید موجر حق درخواست تخلیه را خواهد ‌داشت و حکم تخلیه علیه متصرف یا مستاجر اجرا خواهد شد. و در این مورد مستاجر یا متصرف حسب مورد استحقاق دریافت نصف حق کسب یا‌ پیشه یا تجارت را خواهد داشت.

تبصره ۲

حق کسب یا پیشه یا تجارت به مستاجر‌‌ همان محل اختصاص دارد و انتقال آن به مستاجر جدید فقط با تنظیم سند رسمی معتبر خواهد بود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ محل کسب، پیشه یا تجارت است و می‌گوید اگر مستاجر طبق اجاره‌نامه حق داشته باشد محل را به دیگری منتقل کند، می‌تواند برای همان شغل یا شغل مشابه، منافع محل را با سند رسمی به شخص دیگری منتقل کند.

اگر در اجاره‌نامه این حق برداشته شده باشد، یا اصلاً اجاره‌نامه‌ای نباشد و مالک هم راضی به انتقال نباشد، مالک باید در ازای تخلیهٔ محل، «حق کسب یا پیشه یا تجارت» مستاجر را بپردازد؛ در غیر این صورت مستاجر می‌تواند به دادگاه مراجعه کند. دادگاه می‌تواند انتقال منافع به غیر و تنظیم سند در دفترخانهٔ مربوط را تجویز کند و رونوشت آن را به دفترخانه بفرستد و به موجر هم اطلاع دهد. مستاجر جدید از هر جهت جانشین مستاجر قبلی در تمام شرایط اجاره می‌شود. اگر ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ حکم قطعی، منافع با سند رسمی به مستاجر جدید منتقل نشود، آن حکم بی‌اثر می‌شود.

تبصره ۱ می‌گوید اگر مستاجر بدون رعایت مقررات این ماده محل را به دیگری واگذار کند، موجر حق درخواست تخلیه دارد و حکم تخلیه علیه متصرف یا مستاجر اجرا می‌شود و در این حالت مستاجر یا متصرف، حسب مورد، مستحق دریافت نصف حق کسب یا پیشه یا تجارت خواهد بود. تبصره ۲ می‌گوید حق کسب یا پیشه یا تجارت به مستاجر همان محل اختصاص دارد و انتقال آن به مستاجر جدید فقط با تنظیم سند رسمی معتبر است.

مصادیق واقعی

علی مغازه‌ای را اجاره کرده و در اجاره‌نامه‌اش حق انتقال به غیر دارد. او با سند رسمی مغازه را برای همان شغل به مریم منتقل می‌کند. مریم از هر جهت جانشین علی در تمام شرایط اجاره می‌شود.
حسن مغازه‌ای را اجاره کرده اما در اجاره‌نامه‌اش حق انتقال به غیر سلب شده و مالک هم راضی به انتقال نیست. اگر مالک بخواهد محل را تخلیه کند، باید حق کسب یا پیشه یا تجارت حسن را بپردازد، وگرنه حسن می‌تواند به دادگاه مراجعه کند.

سؤالات پرتکرار

اگر مستاجر بدون رعایت مقررات این ماده محل را به دیگری واگذار کند چه اتفاقی می‌افتد؟

موجر حق درخواست تخلیه دارد و حکم تخلیه علیه متصرف یا مستاجر اجرا می‌شود. در این حالت مستاجر یا متصرف حسب مورد مستحق دریافت نصف حق کسب یا پیشه یا تجارت خواهد بود.

اگر مستاجر حق انتقال به غیر نداشته باشد و مالک هم راضی نباشد، تکلیف چیست؟

مالک باید در مقابل تخلیهٔ مورد اجاره، حق کسب یا پیشه یا تجارت مستاجر را بپردازد؛ در غیر این صورت مستاجر می‌تواند برای تنظیم سند انتقال به دادگاه مراجعه کند.

حکم دادگاه برای انتقال منافع چقدر اعتبار دارد؟

اگر ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ حکم قطعی، منافع مورد اجاره با سند رسمی به مستاجر جدید منتقل نشود، حکم بی‌اثر می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون روابط موجر و مستاجر ←
‌ماده ۱۹ قانون روابط موجر و مستاجر — لویادسک