ماده ۹ قانون حمایت از مالکیت صنعتی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در صورتی که اختراع، ناشی از استخدام یا قرارداد باشد، حقوق مادی ناشی از اختراع متعلق به کارفرما است، مگر آنکه به‌صورت دیگری توافق شده باشد. به‌منظور صدور گواهینامه‌ اختراع، متقاضی ثبت باید نام مخترع را به مرجع ثبت اعلام کند.

تبصره

چنانچه اختراع در چهارچوب موضوع فعالیت قراردادی مخترع نباشد یا در مورد اختراع ناشی از اجرای قرارداد، تعیین تکلیف نشده ‌باشد، حقوق مادی ناشی از اختراع، متعلق به پیمانکار یا مستخدم است، مگر آنکه اختراع با استفاده از دانش، اطلاعات، فناوری و یا ابزار و تجهیزات متعلق به کارفرما صورت گرفته باشد که در این صورت، حق ثبت اختراع و حقوق ناشی از گواهینامه‌ آن متعلق به مخترع است و کارفرما نیز حق بهره‌برداری غیرانحصاری از اختراع را دارد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ اختراعی است که در نتیجهٔ استخدام یا قرارداد به وجود می‌آید. حکم اصلی این است که حق‌های مادی اختراع به کارفرما تعلق دارد، مگر اینکه طرفین به شکل دیگری توافق کرده باشند. نکتهٔ دیگر اینکه برای گرفتن گواهی‌نامه اختراع، کسی که درخواست ثبت می‌دهد باید نام مخترع را به مرجع ثبت اعلام کند؛ یعنی حتی اگر حق‌های مادی از آنِ کارفرما باشد، نام مخترع باید گفته شود.

تبصره این ماده دو حالت را جدا می‌کند: اول، اگر اختراع در محدودهٔ موضوع قراردادِ مخترع نباشد، یا دربارهٔ اختراعی که از اجرای قرارداد به دست آمده تکلیف روشنی تعیین نشده باشد، حق‌های مادی اختراع به پیمانکار یا کارمند (مستخدم) تعلق دارد. دوم، اگر در همین حالت‌ها اختراع با استفاده از دانش، اطلاعات، فناوری یا ابزار و تجهیزات متعلق به کارفرما ساخته شده باشد، حق ثبت اختراع و حق‌های ناشی از گواهی‌نامه‌اش به مخترع تعلق دارد و کارفرما تنها حق بهره‌برداری غیرانحصاری از اختراع را دارد.

به زبان ساده: اصل بر این است که اختراعِ حاصل از استخدام یا قرارداد، از نظر مالی از آنِ کارفرماست، اما با توافق می‌توان این را تغییر داد؛ و در حالت‌هایی که تبصره گفته، نتیجه می‌تواند به نفع مخترع باشد. متن تبصره نسبتاً پیچیده است و در آن به «قرارداد» و «موضوع قرارداد» بدون تعریف دقیق اشاره شده، پس بخشی از آن نیاز به تفسیر دارد.

مصادیق واقعی

علی در یک شرکت مشغول کار است و در چهارچوب وظایف شغلی‌اش اختراعی می‌کند. اگر در قرارداد کار او شکل دیگری توافق نشده باشد، حق‌های مادی این اختراع به شرکت (کارفرما) تعلق دارد، اما نام علی باید به عنوان مخترع به مرجع ثبت اعلام شود.
مریم پیمانکار است و اختراعی می‌کند که بیرون از موضوع قرارداد اوست. در این حالت حق‌های مادی اختراع به خود مریم تعلق دارد. اگر او این اختراع را با استفاده از دانش یا تجهیزات کارفرما ساخته باشد، حق ثبت اختراع و حق‌های گواهی‌نامه از آنِ خودش است و کارفرما فقط حق بهره‌برداری غیرانحصاری دارد.

سؤالات پرتکرار

اگر اختراعی را در محل کارم بسازم، اختراع مال من است یا کارفرما؟

بر اساس این متن، اگر اختراع ناشی از استخدام یا قرارداد باشد، حق‌های مادی آن به کارفرما تعلق دارد، مگر اینکه طور دیگری توافق شده باشد. اما نام شما به عنوان مخترع باید به مرجع ثبت اعلام شود.

اگر اختراع من خارج از موضوع قرارداد باشد چه می‌شود؟

طبق تبصره، اگر اختراع در چهارچوب موضوع قراردادی مخترع نباشد، یا در مورد اختراع ناشی از اجرای قرارداد تعیین تکلیف نشده باشد، حق‌های مادی به پیمانکار یا مستخدم تعلق دارد؛ مگر اینکه اختراع با استفاده از دانش، اطلاعات، فناوری یا ابزار و تجهیزات کارفرما ساخته شده باشد.

اگر با ابزار و تجهیزات کارفرما اختراع کنم، کارفرما چه حقی دارد؟

در این حالت طبق تبصره، حق ثبت اختراع و حق‌های ناشی از گواهی‌نامه آن به مخترع تعلق دارد و کارفرما حق بهره‌برداری غیرانحصاری از اختراع را دارد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون حمایت از مالکیت صنعتی ←