ماده ۴۵ قانون ثبت اسناد و املاک

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اگر به واسطه عدم اقدام در مورد مواد ۱۷، ۱۸ و ۱۹ ملکی به ثبت رسیده و بعد معلوم شود عدم تعقیب یا عدم ابراز تصدیق به علت فوت یا جنون یا حجر طرف دعوا با مستدعی ثبت بوده و اخطار مذکور در ماده فوق هم با اینکه مستدعی ثبت به فوت یا جنون یا حجر، عالم بوده به عمل نیامده است، قائم‌مقام قانونی متوفی و یا مجنون و یا محجور می‌تواند در ظرف پنج سال از بابت قیمت ملک و اجور و خسارات در محکمه حقوق به وسیله عرض‌حال جدید بر علیه مستدعی ثبت اقامه دعوا نماید. مبدا پنج سال مذکور فوق در مورد وراث کبیر و وراثی که ولی خاص (پدر یا جد پدری یا وصی منصوب مسلم‌الوصایه) دارند از تاریخ فوت و در غیر این موارد از تاریخ تعیین قیم یا مدیر تصفیه محسوب می‌شود. در مورد این ماده چنان چه مستدعی ثبت محکوم گردد و ملک را قبلاً به دیگری انتقال داده و در موقع اجرای حکم مفلس باشد و ثابت شود برای فرار از ادای حق طرف خود را مفلس کرده، به حبس تادیبی از یک سال تا دو سال محکوم خواهد شد. تعقیب جزایی در این مورد منوط به شکایت مدعی خصوصی است و با استرداد شکایت، تعقیب موقوف می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که ملکی به ثبت رسیده، اما بعد معلوم می‌شود عدم پیگیری یا عدم ابراز تصدیق از سوی طرف دعوا با درخواست‌کنندهٔ ثبت، به علت فوت یا جنون یا حجر (محجور بودن) او بوده است. اگر درخواست‌کنندهٔ ثبت از فوت یا جنون یا حجر طرف مقابل خبر داشته، ولی اخطار مذکور در مادهٔ فوق را نداده باشد، قائم‌مقام قانونی متوفی یا مجنون یا محجور می‌تواند در ظرف پنج سال با عرض‌حال جدید در محکمه حقوق علیه درخواست‌کنندهٔ ثبت دعوا کند و از بابت قیمت ملک، اجور و خسارات مطالبه داشته باشد.

مبدأ این پنج سال برای وراث کبیر و وراثی که ولی خاص دارند (پدر یا جد پدری یا وصی منصوب مسلم‌الوصایه) از تاریخ فوت است و در غیر این موارد از تاریخ تعیین قیم یا مدیر تصفیه حساب می‌شود. همچنین اگر درخواست‌کنندهٔ ثبت محکوم شود و ملک را قبلاً به دیگری انتقال داده و در زمان اجرای حکم مفلس باشد و ثابت شود برای فرار از ادای حق طرف خود را مفلس کرده، به حبس تأدیبی از یک سال تا دو سال محکوم می‌شود. تعقیب جزایی در این مورد فقط با شکایت مدعی خصوصی است و با استرداد شکایت متوقف می‌شود.

نکته: این متن به مواد ۱۷، ۱۸ و ۱۹ و همچنین به «مادهٔ فوق» ارجاع داده، اما محتوای آن مواد و آن ماده در همین متن نیامده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید مریم در جریان ثبت ملکی، طرف دعوا با درخواست‌کنندهٔ ثبت بوده و فوت کرده است. اگر درخواست‌کنندهٔ ثبت از فوت او خبر داشته ولی اخطار لازم را نداده و ملک ثبت شده باشد، قائم‌مقام قانونی مریم می‌تواند تا پنج سال از تاریخ فوت، اگر ورثه کبیر باشند، برای قیمت ملک و اجور و خسارات در محکمه حقوق دعوا کند.
فرض کنید علی در ماجرای ثبت ملک محکوم می‌شود، ولی ملک را قبلاً به دیگری منتقل کرده و در زمان اجرای حکم می‌گوید پولی ندارد. اگر ثابت شود برای فرار از پرداخت حق طرف، خود را مفلس کرده است، به حبس تأدیبی از یک سال تا دو سال محکوم می‌شود؛ البته تعقیب کیفری فقط با شکایت مدعی خصوصی شروع می‌شود و با استرداد شکایت متوقف می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر طرف مقابل در جریان ثبت ملک فوت کرده باشد، چه کسی می‌تواند دعوا کند و چقدر وقت دارد؟

قائم‌مقام قانونی متوفی می‌تواند در ظرف پنج سال از بابت قیمت ملک و اجور و خسارات، با عرض‌حال جدید در محکمه حقوق علیه درخواست‌کنندهٔ ثبت دعوا کند؛ مشروط به اینکه عدم پیگیری یا عدم ابراز تصدیق به علت فوت او بوده و درخواست‌کنندهٔ ثبت عالم بوده ولی اخطار مذکور در مادهٔ فوق را نداده باشد.

مبدأ پنج سال در این ماده از چه زمانی است؟

برای وراث کبیر و وراثی که ولی خاص دارند، از تاریخ فوت؛ و در غیر این موارد از تاریخ تعیین قیم یا مدیر تصفیه محسوب می‌شود.

اگر درخواست‌کنندهٔ ثبت ملک را به دیگری منتقل کرده و در اجرای حکم مفلس باشد، چه مجازاتی دارد؟

اگر ثابت شود برای فرار از ادای حق طرف، خود را مفلس کرده است، به حبس تأدیبی از یک سال تا دو سال محکوم می‌شود. تعقیب جزایی منوط به شکایت مدعی خصوصی است و با استرداد شکایت موقوف می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون ثبت اسناد و املاک ←