ماده ۴۲ قانون ثبت اسناد و املاک

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر‌گاه مورد انتقال، ملکی باشد که نسبت به آن عرض‌حال اعتراضی داده شده است، انتقال‌دهنده مکلف است در حین انتقال، انتقال‌گیرنده را از وجود معترض و در ظرف ده روز از تاریخ انتقال، معترض را از وقوع انتقال و اسم انتقال‌گیرنده به وسیله اظهارنامه رسمی مسبوق نماید و اگر انتقال‌دهنده در حین انتقال از اعتراضی که شده است رسماً مطلع نبوده و یا عرض‌حال اعتراض بعد از انتقال داده شود، انتقال‌دهنده مکلف است در ظرف ده روز از تاریخ اطلاع رسمی، معترض را به وسیله اظهارنامه رسمی از وقوع انتقال و اسم منتقل‌الیه و انتقال‌گیرنده را در‌‌ همان مدت و به‌‌ همان طریق از وقوع اعتراض مسبوق کند. منتقل‌الیه به محض ابلاغ اظهارنامه در مقابل معترض، قائم‌مقام انتقال دهنده شده و دعوا بدون تجدید عرض حال به طرفیت او جریان خواهد یافت. انتقال‌دهنده‌ای که مطابق مقررات فوق عمل ننماید مسئول هر ضرر و خسارتی خواهد بود که از تخلف او بر انتقال‌گیرنده و یا معترض وارد گردد و مادام که ضرر و خسارت مزبور را جبران نکرده است به تقاضای انتقال‌گیرنده یا معترض توقیف خواهد شد.

تبصره

هر‌گاه معترض، حقوق ادعاییه خود را به دیگری انتقال دهد آن شخص بدون تجدید عرض‌حال قائم‌مقام او شده و از مواعدی که برای معترض در تاریخ انتقال باقی است استفاده خواهد کرد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که ملکی مورد انتقال (فروش یا واگذاری) قرار می‌گیرد و نسبت به آن ملک، شخصی به نام «معترض» اعتراضی مطرح کرده است. در چنین حالتی انتقال‌دهنده دو وظیفه دارد: باید هنگام انتقال، خریدار (انتقال‌گیرنده) را از وجود معترض باخبر کند و تا ده روز از تاریخ انتقال، با اظهارنامه رسمی به معترض اطلاع بدهد که ملک منتقل شده و نام انتقال‌گیرنده چه کسی است.

اگر انتقال‌دهنده هنگام انتقال رسماً از اعتراض بی‌خبر بوده یا اعتراض بعد از انتقال مطرح شده باشد، مهلت‌ها از تاریخ اطلاع رسمی حساب می‌شود و او باید در همان ده روز هم انتقال‌گیرنده را از اعتراض و هم معترض را از انتقال و نام انتقال‌گیرنده با اظهارنامه رسمی باخبر کند. به محض اینکه اظهارنامه به انتقال‌گیرنده ابلاغ شد، او در برابر معترض جای انتقال‌دهنده می‌نشیند و دعوا بدون نیاز به تجدید عرض‌حال علیه او ادامه پیدا می‌کند.

اگر انتقال‌دهنده این کارها را انجام ندهد، مسئول هر ضرر و خسارتی است که از تخلف او به انتقال‌گیرنده یا معترض وارد شود و تا وقتی این خسارت را جبران نکرده، به درخواست انتقال‌گیرنده یا معترض توقیف می‌شود. تبصرهٔ ماده هم می‌گوید اگر خود معترض حق ادعایی‌اش را به شخص دیگری منتقل کند، آن شخص بدون تجدید عرض‌حال جای معترض می‌نشیند و از باقی‌ماندهٔ مهلت‌هایی که برای معترض در تاریخ انتقال باقی مانده استفاده می‌کند.

مصادیق واقعی

علی ملکی را به مریم می‌فروشد، در حالی که می‌داند شخصی به نام حسن نسبت به آن ملک عرض‌حال اعتراضی داده است. علی باید هنگام فروش، مریم را از وجود حسن باخبر کند و تا ده روز از تاریخ انتقال با اظهارنامه رسمی به حسن اطلاع بدهد که ملک به مریم منتقل شده است.
اگر علی هنگام فروش رسماً از اعتراض حسن بی‌خبر بوده و بعداً از آن مطلع شود، از تاریخ اطلاع رسمی ده روز فرصت دارد تا هم به حسن اطلاع بدهد و هم مریم را از اعتراض حسن باخبر کند؛ در غیر این صورت در برابر خسارت‌های واردشده مسئول است و تا جبران آن، به درخواست مریم یا حسن توقیف می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر فروشنده خریدار را از وجود معترض باخبر نکند، چه اتفاقی می‌افتد؟

طبق همین متن، فروشنده (انتقال‌دهنده) مسئول هر ضرر و خسارتی است که از این تخلف به خریدار یا معترض وارد شود و تا زمانی که آن خسارت را جبران نکرده، به درخواست خریدار یا معترض توقیف می‌شود.

بعد از اینکه اظهارنامه به خریدار ابلاغ شد، دعوا علیه چه کسی ادامه پیدا می‌کند؟

به محض ابلاغ اظهارنامه، خریدار (منتقل‌الیه) در مقابل معترض جای انتقال‌دهنده می‌نشیند و دعوا بدون تجدید عرض‌حال علیه خود او جریان پیدا می‌کند.

اگر معترض حق ادعای خود را به شخص دیگری واگذار کند، آن شخص چه وضعیتی دارد؟

طبق تبصرهٔ همین ماده، آن شخص بدون تجدید عرض‌حال جای معترض می‌نشیند و می‌تواند از مهلت‌هایی که برای معترض در تاریخ انتقال باقی مانده بود استفاده کند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون ثبت اسناد و املاک ←
ماده ۴۲ قانون ثبت اسناد و املاک — لویادسک