ماده ۱۰۸ قانون ثبت اسناد و املاک

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر‌گاه شخصی که ملک را به یکی از عناوین مذکوره در فوق متصرف بوده، شخصاً تقاضای ثبت ننموده ولی به واسطه خیانت یا تبانی او، ملک به نام دیگری به ثبت برسد به طریق ذیل عمل خواهد شد: الف- اگر کسی که ملک به اسم او ثبت شده مشمول مقررات یکی از مواد ۱۰۵ و ۱۰۶ و ۱۰۹ باشد شخص او و امین هر دو به عنوان مجرم اصلی به مجازات کلاهبردار محکوم شده و نسبت به خسارات مدعی خصوصی متضامناً مسئول خواهند بود. ب- هر‌گاه کسی که ملک به نام او به ثبت رسیده مشمول هیچ یک از مقررات مواد ۱۰۵ و ۱۰۶ و ۱۰۹ نباشد شخص مزبور به هیچ عنوان اعم از حقوقی و جزایی قابل تعقیب نیست ولی امین به عنوان مجرم اصلی تعقیب و مطابق ماده ۲۳۸ قانون مجازات عمومی محکوم شده و به علاوه برای جبران خسارت صاحب ملک، در توقیف خواهد ماند. در صورتی که در ظرف پنج سال نتوانست با تادیه خسارت یا از طریق دیگر رضایت مدعی خصوصی را فراهم سازد وزیر عدلیه از مقام سلطنت، عفو او را استدعا می‌کند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که شخصی ملک را با یکی از عنوان‌های گفته‌شده در بالا در تصرف داشته، اما خودش تقاضای ثبت نکرده و به خیانت یا تبانی او، ملک به نام شخص دیگری ثبت شده است. متن برای این وضعیت دو فرض جدا کرده و مشخص می‌کند چه کسی و چگونه تعقیب می‌شود.

در فرض الف، اگر کسی که ملک به نام او ثبت شده، مشمول مقررات یکی از مواد ۱۰۵ و ۱۰۶ و ۱۰۹ باشد، هم او و هم «امین» به عنوان مجرم اصلی به مجازات کلاهبردار محکوم می‌شوند و نسبت به خسارات مدعی خصوصی متضامناً مسئول خواهند بود. در فرض ب، اگر آن شخص مشمول هیچ‌یک از این سه ماده نباشد، خودش به هیچ عنوان، اعم از حقوقی و جزایی، قابل تعقیب نیست؛ ولی امین به عنوان مجرم اصلی تعقیب و مطابق ماده ۲۳۸ قانون مجازات عمومی محکوم می‌شود. همچنین امین برای جبران خسارت صاحب ملک در توقیف می‌ماند و اگر در ظرف پنج سال نتوانست با پرداخت خسارت یا از راه دیگر رضایت مدعی خصوصی را فراهم کند، وزیر عدلیه از مقام سلطنت عفو او را درخواست می‌کند.

این ماده فقط به مواد ۱۰۵ و ۱۰۶ و ۱۰۹ و ماده ۲۳۸ قانون مجازات عمومی ارجاع داده و محتوای آن‌ها را در همین متن نگفته است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی ملکی را در تصرف داشته و خودش تقاضای ثبت نکرده است؛ اما به خیانت یا تبانی او، ملک به نام مریم ثبت می‌شود. اگر مریم مشمول یکی از مواد ۱۰۵ و ۱۰۶ و ۱۰۹ باشد، مریم و امین هر دو به عنوان مجرم اصلی به مجازات کلاهبردار محکوم می‌شوند و نسبت به خسارات مدعی خصوصی مسئولند.
اگر در همان مثال، مریم مشمول هیچ‌یک از مواد ۱۰۵ و ۱۰۶ و ۱۰۹ نباشد، مریم نه از نظر حقوقی و نه از نظر جزایی قابل تعقیب نیست؛ اما امین به عنوان مجرم اصلی تعقیب و مطابق ماده ۲۳۸ قانون مجازات عمومی محکوم می‌شود و برای جبران خسارت صاحب ملک در توقیف می‌ماند.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی که ملک به نامش ثبت شده، مشمول مواد ۱۰۵ و ۱۰۶ و ۱۰۹ نباشد، آیا او مجازات می‌شود؟

نه. متن می‌گوید چنین شخصی به هیچ عنوان، نه حقوقی و نه جزایی، قابل تعقیب نیست. در این حالت امین به عنوان مجرم اصلی تعقیب می‌شود.

اگر شخص ثبت‌شده مشمول مواد ۱۰۵ و ۱۰۶ و ۱۰۹ باشد، چه کسی مسئول خسارت است؟

شخص ثبت‌شده و امین هر دو به عنوان مجرم اصلی محکوم می‌شوند و نسبت به خسارات مدعی خصوصی متضامناً مسئول‌اند.

اگر امین نتواند خسارت را جبران کند، چه اتفاقی می‌افتد؟

متن می‌گوید امین برای جبران خسارت صاحب ملک در توقیف می‌ماند. اگر در ظرف پنج سال نتوانست با پرداخت خسارت یا از راه دیگر رضایت مدعی خصوصی را فراهم کند، وزیر عدلیه از مقام سلطنت عفو او را درخواست می‌کند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون ثبت اسناد و املاک ←