قانون تسهیل تنظیم اسناد در دفاتر اسناد رسمی

قانون عادیمصوب ۱۳۸۵/۰۵/۲۴۸ مادهآخرین به‌روزرسانی: ۶ مهر ۱۴۰۵

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

خلاصهٔ قانون تسهیل تنظیم اسناد در دفاتر اسناد رسمی

این قانون درباره تنظیم اسناد در دفاتر اسناد رسمی است و بیشتر به انتقال مالکیت زمین و ملک، سردفتران، طرف‌های معامله، دولت و شهرداری‌ها، شرکت مخابرات و صاحبان ماشین‌های چاپ و لیتوگرافی و صحافی مربوط می‌شود.

بر اساس ماده ۱، دفتر اسناد رسمی پیش از تنظیم سند انتقال ملک باید دلایل مالکیت را بگیرد و از اداره ثبت محل درباره مطابقت سند با دفتر املاک، وضعیت ثبتی و بازداشت بودن ملک بپرسد. سپس با رعایت سه بند سند را تنظیم کند: گواهی پایان ساختمان یا عدم خلاف (با ارجاع به تبصره ۸ ماده ۱۰۰ قانون شهرداری)، نظر وزارت جهاد کشاورزی برای املاک بیرون محدوده شهرها درباره مشمول نبودن مقررات اراضی موات و جنگل‌ها و مراتع، و مفاصاحساب مالیاتی و بدهی تأمین اجتماعی از فروشنده با درج شماره در سند. در متن آمده اگر خریدار در همان سند تعهد به پرداخت بدهی احتمالی کند، هر دو طرف مسئولیت تضامنی دارند؛ همچنین در قلاب آمده این استثنا به موجب بند ۴ ماده ۲۸۲ قانون مالیات‌های مستقیم لغو شده است. تبصره ماده ۱ می‌گوید مراجع پاسخ‌دهنده باید همان روز گواهی وصول تقاضا بدهند و ظرف بیست روز پاسخ دهند؛ پاسخ باید روشن، با ذکر علت و مستند به دلایل قانونی باشد، وگرنه ثبت سند با ذکر همین موضوع در سند بی‌مانع است.

ماده ۲ می‌گوید اگر دفتر پاسخ استعلام‌ها را نگیرد، باید منتقل‌الیه را از آثار و تبعات سند تنظیمی موضوع تبصره ماده ۱ مطلع کند و متن توضیحی درباره محتوای آن تبصره نمی‌دهد. پس از تنظیم سند و نقل و انتقال، انتقال‌دهنده و منتقل‌الیه متضامناً مسئول همه تعهدات قانونی و بدهی‌های مربوط به ملک هستند، اما فقط برای بدهی‌ها و تعهداتی که تا زمان تنظیم سند طبق قوانین محقق و مسلم بوده‌اند. ماده ۳ سردفتران را مسئول درست بودن و معتبر بودن سند تنظیمی می‌داند و برای تخلف، برخورد مطابق مقررات قانونی را مقرر می‌کند، بدون اینکه نوع تخلف، مجازات یا مرجع رسیدگی را مشخص کند.

ماده ۴ به دفتر اسناد رسمی اجازه می‌دهد در صورت خواست طرف‌های معامله، سند رسمی انتقال تلفن ثابت و همراه را تنظیم کند و شرکت مخابرات ایران باید حداکثر تا دو روز به استعلام پاسخ دهد؛ عبارت «یک روز پس از صدور است» درباره اعتبار پاسخ در متن روشن نیست. ماده ۵ برای انتقال ماشین‌های چاپ، لیتوگرافی و صحافی موافقت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، انجام انتقال در دفتر اسناد رسمی و ثبت در شناسنامه مالکیت را لازم می‌داند و نمونه شناسنامه را سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و آن وزارت با هم تهیه می‌کنند. ماده ۶ انتقال بلاعوض به نفع دولت یا شهرداری‌ها را از عوارض و گرفتن هرگونه گواهی معاف می‌کند، جز پاسخ استعلام از اداره ثبت اسناد و املاک محل، و در قلاب آمده این استثنا به موجب بند ۴ ماده ۲۸۲ قانون مالیات‌های مستقیم لغو شده است. ماده ۷ تهیه آیین‌نامه اجرایی را حداکثر شش ماه پس از ابلاغ قانون بر عهد سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و وزارت دادگستری و تصویب آن را بر عهده هیات وزیران می‌گذارد. ماده ۸ می‌گوید از تاریخ تصویب قانون، هر قانون یا مقررات مغایر لغو می‌شود، بدون اینکه فهرست مغایرت‌ها را مشخص کند.

ماده ۱

دفاتر اسناد رسمی موظفند با رعایت بندهای زیر پس از دریافت دلایل مالکیت و پاسخ استعلام از اداره ثبت محل به منظور تطبیق سند با دفتر املاک و اعلام وضعیت ثبتی (حسب مورد) و عدم بازداشت نسبت به تنظیم سند رسمی انتقال عین اراضی و املاک اقدام نمایند: الف - گواهی پایان ساختمان یا عدم خلاف موضوع تبصره (۸) ماده (۱۰۰) اصلاحی قانون شهرداری درمورد املاک مشمول قانون مذکور. ب- اعلام نظر وزارت جهاد کشاورزی (حسب مورد سازمان امور اراضی و سازمان جنگلها و مراتع و آبخیزداری کشور)‌مبنی بر عدم شمول مقررات قانون مرجع تشخیص اراضی موات و ابطال اسناد آن و ماده (۵۶) قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگلها و مراتع، در مورد املاک واقع در خارج از محدوده قانونی شهرها. ج - دفاتر اسناد رسمی مکلفند هنگام نقل و انتقال عین املاک، مفاصاحساب مالیاتی و بدهی موضوع ماده (۳۷) قانون تامین اجتماعی مصوب ۱۳۵۴ را از انتقال‌دهنده مطالبه و شماره آن را در سند تنظیمی قید نمایند مگر اینکه انتقال‌گیرنده ضمن سند تنظیمی متعهد به پرداخت بدهی احتمالی گردد که در این‌صورت متعاملین نسبت به پرداخت آن مسئولیت تضامنی خواهند داشت. [ به موجب بند ۴ ماده ۲۸۲ قانون مالیاتهای مستقیم استثنای مذکور در این بند لغو شده است]

تبصره

در موارد مذکور در ماده فوق مراجع ذی‌ربط مکلفند در تاریخ مراجعه،‌به مراجعه‌کنندگان گواهی وصول تقاضا، تسلیم و ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور گواهی یادشده پاسخ آن را صادر نمایند. اعلام نظر مراجع مذکور باید روشن و با ذکر علت و مستند به دلایل قانونی باشد در غیر این‌صورت ثبت سند با تصریح موضوع در سند تنظیمی بلامانع خواهدبود.

ماده ۲

دفاتر اسناد رسمی موظفند در صورت عدم وصول پاسخ استعلامات، منتقل‌الیه را از آثار و تبعات سند تنظیمی موضوع تبصره ماده (۱)‌، مطلع سازند در این صورت طرفین پس از تنظیم سند و نقل و انتقال متضامناً مسئول و پاسخگوی کلیه تعهدات قانونی و بدهی‌های مربوط به ملک که تا زمان تنظیم سند، طبق قوانین محقق و مسلم بوده می‌باشند.

ماده ۳

سردفتران دفاتر اسناد رسمی ذی‌ربط مسئول صحت و اعتبار اسناد تنظیمی می‌باشند و در صورت تخلف مطابق مقررات قانونی با آنان عمل می‌شود.

ماده ۴

دفاتر اسناد رسمی می‌توانند در صورت درخواست متعاملین نسبت به تنظیم سند رسمی راجع به نقل و انتقال تلفن ثابت و همراه اقدام نمایند. شرکت مخابرات ایران مکلف است پاسخ استعلام دفاتر در موارد مربوط را حداکثر ظرف مدت دو روز صادر نماید. اعتبار پاسخ استعلام یک روز پس از صدور است.

ماده ۵

نقل و انتقال ماشین‌های چاپ، لیتوگرافی و صحافی پس از ارائه موافقت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی توسط مالک، باید در دفاتر اسناد رسمی انجام شود نقل و انتقالات مذکور در شناسنامه مالکیت که نمونه آن توسط سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تهیه می‌گردد منعکس می‌شود.

ماده ۶

هرگونه انتقال بلاعوض به نفع دولت و شهرداریها از پرداخت عوارض و اخذ هرگونه گواهی به استثناء پاسخ استعلام از اداره ثبت اسناد و املاک محل، معاف می‌باشد. [ به موجب بند ۴ ماده ۲۸۲ قانون مالیاتهای مستقیم استثنای مذکور در این ماده لغو شده است].

ماده ۷

آیین‌نامه اجرایی این قانون حداکثر شش ماه پس از ابلاغ با همکاری سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و وزارت دادگستری تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.

ماده ۸

کلیه قوانین و مقررات مغایر با این قانون از تاریخ تصویب این قانون لغو می‌گردد.