ماده ۳۹ قانون تجارت الکترونیکی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در صورتی که تامین‌کننده در حین معامله به دلیل عدم موجودی کالا و یا عدم امکان اجراء خدمات، نتواند تعهدات خود را انجام دهد، باید مبلغ دریافتی را فورا به مخاطب برگرداند، مگر در بیع کلی و تعهداتی که برای همیشه وفای به تعهد غیرممکن نباشد و مخاطب آماده صبر کردن تا امکان تحویل کالا و یا ایفای تعهد باشد. در صورتی که معلوم شود تامین‌کننده از ابتداء عدم امکان ایفای تعهد خود را می‌دانسته، علاوه بر لزوم استرداد مبلغ دریافتی، به حداکثر مجازات مقرّر در این قانون نیز محکوم خواهد شد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که «تامین‌کننده» (فروشنده یا عرضه‌کنندهٔ خدمت) در جریان معامله نمی‌تواند به تعهد خود عمل کند، چون کالا موجود نیست یا اجرای آن خدمت ممکن نیست. در این حالت باید مبلغی را که گرفته، فوراً به «مخاطب» (طرف مقابل معامله) برگرداند.

اما یک استثنا هم دارد: اگر معامله از نوع «بیع کلی» باشد یا تعهدی باشد که هیچ‌وقت وفای به آن غیرممکن نمی‌شود، و طرف مقابل هم حاضر باشد تا فراهم شدن کالا یا اجرای تعهد صبر کند، دیگر بازگرداندن فوری پول لازم نیست. توجه کنید که متن، «بیع کلی» را توضیح نداده و این بخش برای خوانندهٔ غیرحقوقدان تا حدی مبهم است.

نکتهٔ آخر دربارهٔ سوءنیت است: اگر معلوم شود تامین‌کننده از همان ابتدا می‌دانسته که نمی‌تواند به تعهدش عمل کند، باید هم پول دریافتی را برگرداند و هم به بیشترین مجازاتی که در این قانون گفته شده محکوم می‌شود. خود متن مقدار یا نوع آن مجازات را مشخص نکرده است.

مصادیق واقعی

علی از یک فروشگاه اینترنتی یک گوشی موبایل می‌خرد و پول را واریز می‌کند. فروشنده بعداً می‌گوید کالا موجود نیست؛ بر اساس این ماده باید فوراً پول علی را برگرداند.
مریم برای دریافت یک خدمت پول پرداخت می‌کند، اما بعد مشخص می‌شود عرضه‌کننده از همان ابتدا می‌دانسته که نمی‌تواند آن خدمت را انجام دهد. در این حالت علاوه بر برگرداندن پول، موضوع مجازات هم مطرح می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر فروشنده بعد از گرفتن پول بگوید کالا موجود نیست، باید چه کار کند؟

طبق این ماده باید مبلغ دریافتی را فوراً به خریدار برگرداند، مگر در حالت‌هایی که متن آن‌ها را استثنا کرده است.

من خریدار حاضرم برای رسیدن کالا صبر کنم؛ آیا باز هم فروشنده باید پول را فوراً پس بدهد؟

متن می‌گوید اگر معامله از نوع «بیع کلی» باشد یا تعهدی باشد که همیشه وفای به آن غیرممکن نیست و شما آمادهٔ صبر کردن باشید، استرداد فوری پول لازم نیست.

اگر فروشنده از اول می‌دانسته که نمی‌تواند به تعهدش عمل کند، چه اتفاقی می‌افتد؟

علاوه بر لزوم برگرداندن مبلغ دریافتی، به بیشترین مجازات مقرر در این قانون محکوم می‌شود؛ اما خود این متن نمی‌گوید آن مجازات چیست.

مشاهدهٔ متن کامل قانون تجارت الکترونیکی ←