‌ماده ۱۷۶ قانون امور حسبی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در موقع مهر و موم صورتمجلسی مشتمل بر امور زیر تنظیم می‌شود: ۱- تاریخ سال و ماه و روز و ساعتی که اقدام به مهر و موم شده است. ۲- نام و مشخصات کسی که مباشر مهر و موم است. ۳- علتی که موجب مهر و موم شده است. ۴- نام و مشخصات و محل اقامت کسی که درخواست مهر و موم نموده و اگر دادرس به نظر خود اقدام به مهر و موم کرده باشد این نکته را در‌صورتمجلس می‌نویسد. ۵- نام و مشخصات و اظهارات اشخاص ذینفع که در موقع مهر و موم حاضر بوده‌اند. ۶- تعیین جایی که ترکه در آنجا مهر و موم شده از قبیل اتاق- صندوقخانه و گنجه. ۷- وصف اجمالی از اشیایی که مهر و موم نشده است. ۸- اموال در محل خود مهر و موم شده است یا محل آن تغییر داده شده. ۹- نگهبان در صورتی که معین شده باشد با ذکر اینکه نگاهبان را دادرس مستقلاً معین کرده یا بر حسب معرفی اشخاص ذینفع. ۱۰- اظهار کتبی و صریح با قید التزام از کلیه اشخاصی که با متوفی در یک جا زندگانی کرده و یا اموال در تصرف آنها بوده مشعر بر اینکه چیزی از اموال‌متوفی را خارج یا مخفی نکرده و مطلع نیستند که دیگری به طور مستقیم یا غیر مستقیم اموال متوفی را برده یا مخفی کرده است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید وقتی مالی (مثلاً اموال یک فرد فوت‌شده) «مهر و موم» می‌شود، یعنی لاک و مهر می‌خورد تا کسی به آن دست نزند، باید صورت‌جلسه‌ای نوشته شود که ده مورد مشخص در آن قید گردد.

این ده مورد عبارت‌اند از: تاریخ و ساعت دقیق مهر و موم؛ نام و مشخصات کسی که انجامش می‌دهد؛ دلیلی که باعث مهر و موم شده؛ نام، مشخصات و نشانی درخواست‌کننده (و اگر خود دادرس مستقلاً تصمیم گرفته، همین در صورت‌جلسه نوشته شود)؛ نام و مشخصات و حرف‌های اشخاص ذی‌نفع حاضر؛ محل دقیق مهر و موم (مثل اتاق، صندوق‌خانه یا گنجه)؛ شرح کوتاه اشیایی که مهر و موم نشده‌اند؛ اینکه اموال در جای خود مهر شده یا جابه‌جا شده‌اند؛ نگهبان، اگر تعیین شده، و اینکه دادرس خودش او را معین کرده یا ذی‌نفعان معرفی کرده‌اند؛ و در پایان، نوشتهٔ کتبی و صریح از همه کسانی که با متوفی هم‌خانه بوده‌اند یا اموال در تصرفشان بوده، به این مضمون که چیزی از اموال را بیرون نبرده یا پنهان نکرده‌اند و نمی‌دانند کسی دیگر مستقیم یا غیرمستقیم این کار را کرده است.

اگر بعضی عبارت‌ها مثل «دادرس» یا «ذی‌نفع» برایتان روشن نیست، در متن همین ماده توضیح بیشتری نیامده و باید در جای دیگر معنای آن‌ها را دید.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی فوت کرده و اموالش در خانه‌اش مانده است. وقتی مسئول مربوطه برای مهر و موم می‌رود، در صورت‌جلسه می‌نویسد: تاریخ و ساعت مهر و موم، نام خودش، اینکه مهر و موم به درخواست مریم (همسر علی) بوده، نام و حرف‌های حاضرانی مثل مریم، اینکه اتاق و گنجه مهر شد، و اینکه اموال در جای خود مهر شده است.
در همان مثال، اگر نگهبانی تعیین شود، در صورت‌جلسه ذکر می‌شود که این نگهبان را دادرس خودش معین کرده یا ذی‌نفعان معرفی کرده‌اند. همچنین کسانی که با علی در یک خانه زندگی می‌کردند باید نوشته‌ای امضا کنند که چیزی از اموال را بیرون نبرده یا پنهان نکرده‌اند.

سؤالات پرتکرار

وقتی اموال کسی را مهر و موم می‌کنند، در آن صورت‌جلسه چه چیزهایی باید نوشته شود؟

بر اساس همین ماده، ده مورد: تاریخ و ساعت مهر و موم، نام و مشخصات مباشر مهر و موم، علت آن، نام و مشخصات و محل اقامت درخواست‌کننده (یا اینکه دادرس خودش اقدام کرده)، نام و مشخصات و اظهارات حاضرین ذی‌نفع، محل مهر و موم، وصف اجمالی اشیای مهرنشده، اینکه اموال در جای خود مهر شده یا جابه‌جا شده، نگهبان (اگر معین شده)، و اظهار کتبی اشخاص هم‌خانه یا متصرف اموال.

اگر خود قاضی بدون درخواست کسی دستور مهر و موم بدهد، این موضوع جایی نوشته می‌شود؟

بله؛ در بند ۴ همین ماده گفته شده اگر دادرس به نظر خودش اقدام به مهر و موم کرده باشد، این نکته در صورت‌جلسه نوشته می‌شود.

آیا کسانی که با متوفی در یک جا زندگی می‌کردند باید چیزی امضا کنند؟

بر اساس بند ۱۰، از همه اشخاصی که با متوفی در یک جا زندگی کرده‌اند یا اموال در تصرفشان بوده، اظهار کتبی و صریح با قید تعهد گرفته می‌شود که چیزی از اموال متوفی را بیرون نبرده یا پنهان نکرده‌اند و نمی‌دانند کسی دیگر مستقیم یا غیرمستقیم چنین کاری کرده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون امور حسبی ←