اصل ۵۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

دیوان محاسبات به کلیه حساب‌های وزارتخانه‌ها، موسسات، شرکت‌های دولتی و سایر دستگاه‌هایی که به نحوی از انحاء از بودجه کل کشور استفاده می‌کنند به ترتیبی که قانون مقرر می‌دارد رسیدگی یا حسابرسی می‌نماید که هیچ هزینه‌ای از اعتبارات مصوب تجاوز نکرده و هر وجهی در محل خود به مصرف رسیده باشد. دیوان محاسبات، حساب‌ها و اسناد و مدارک مربوطه را برابر قانون جمع‌آوری و گزارش تفریغ بودجه هر سال را به انضمام نظرات خود به مجلس شورای اسلامی تسلیم می‌نماید. این گزارش باید در دسترس عموم گذاشته شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این اصل می‌گوید دیوان محاسبات، حساب‌های وزارتخانه‌ها، موسسه‌ها، شرکت‌های دولتی و هر دستگاه دیگری که به شکلی از بودجه کل کشور استفاده می‌کند را رسیدگی و حسابرسی می‌کند. هدف این رسیدگی آن است که هیچ هزینه‌ای از اعتبارات مصوب (میزان بودجه‌ای که تصویب شده) بیشتر نشده باشد و هر پولی در جای خودش خرج شده باشد. روش و ترتیبات این رسیدگی را قانون مشخص می‌کند.

همچنین بر اساس همین اصل، دیوان محاسبات حساب‌ها و اسناد و مدارک مربوط را طبق قانون جمع‌آوری می‌کند و گزارش تفریغ بودجه هر سال را همراه با نظرهای خودش به مجلس شورای اسلامی می‌دهد. این گزارش باید در دسترس عموم مردم قرار بگیرد.

در متن این اصل تبصره‌ای ذکر نشده است. اصل ۵۵ ارجاع به «قانون» داده است، یعنی جزئیات بیشتر درباره ترتیب رسیدگی به قانون سپرده شده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید وزارتخانه‌ای به نام یک دستگاه دولتی در سال گذشته از بودجه کل کشور پول گرفته است. دیوان محاسبات حساب‌های آن را بررسی می‌کند تا ببیند هزینه‌ها از اعتبارات مصوب جلو نزده و پول‌ها در محل خودشان خرج شده است.
فرض کنید مریم کارمند بخش مالی یک شرکت دولتی است. دیوان محاسبات اسناد و مدارک آن شرکت را طبق قانون جمع‌آوری می‌کند و نتیجه بررسی‌ها را همراه با نظرهایش در گزارش تفریغ بودجه همان سال به مجلس شورای اسلامی می‌دهد؛ این گزارش برای دیدن عموم مردم در دسترس قرار می‌گیرد.

سؤالات پرتکرار

دیوان محاسبات کار کدام دستگاه‌ها را بررسی می‌کند؟

طبق این اصل، وزارتخانه‌ها، موسسه‌ها، شرکت‌های دولتی و سایر دستگاه‌هایی که به نحوی از انحاء از بودجه کل کشور استفاده می‌کنند.

دیوان محاسبات با نتیجه بررسی‌ها چه می‌کند؟

حساب‌ها و اسناد و مدارک را برابر قانون جمع‌آوری می‌کند و گزارش تفریغ بودجه هر سال را به همراه نظرات خود به مجلس شورای اسلامی تسلیم می‌نماید.

آیا مردم می‌توانند این گزارش را ببینند؟

بله؛ در همین متن آمده که این گزارش باید در دسترس عموم گذاشته شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ←
اصل ۵۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران — لویادسک