اصل ۴۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هیچ کس نمی‌تواند اعمال حق خویش را وسیله اضرار به غیر یا تجاوز به منافع عمومی قرار دهد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

اصل ۴۰ می‌گوید هیچ‌کس نمی‌تواند حق خود را طوری به کار ببرد که وسیلهٔ زیان رساندن به دیگری یا تجاوز به منافع عمومی شود. یعنی داشتن یک حق به معنای اجازهٔ آسیب زدن به دیگران یا نادیده گرفتن منافع عمومی نیست.

این اصل یک قاعدهٔ کلی است و در خود متن، تبصره یا توضیح بیشتری نیامده است. همچنین مشخص نشده که اگر کسی این کار را کرد، چه ضمانت اجرا یا راه جبرانی وجود دارد.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی در ملک خود حق دارد کاری انجام دهد، اما آن کار را فقط برای این انجام می‌دهد که به مریم زیان بزند. بر اساس این اصل، علی نمی‌تواند حق خود را وسیلهٔ اضرار به مریم کند.
فرض کنید گروهی حق فعالیت دارند، اما می‌خواهند از این حق برای آسیب زدن به منافع عمومی استفاده کنند. این اصل چنین استفاده‌ای را منع می‌کند.

سؤالات پرتکرار

آیا می‌توانم هر کاری که حق من است انجام دهم، حتی اگر به دیگران ضرر بزند؟

نه؛ بر اساس این اصل، هیچ‌کس نمی‌تواند اعمال حق خویش را وسیلهٔ اضرار به غیر قرار دهد.

منظور از «منافع عمومی» چیست؟

متن این اصل فقط عبارت «منافع عمومی» را آورده و تعریف یا توضیح بیشتری دربارهٔ آن نداده است.

اگر کسی حق خود را طوری اعمال کند که به من زیان برسد، این اصل چه می‌گوید؟

این اصل می‌گوید او نمی‌تواند اعمال حق خویش را وسیلهٔ اضرار به غیر قرار دهد. اما دربارهٔ راه جبران خسارت یا شکایت، در همین متن چیزی گفته نشده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ←