اصل ۲۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

برخورداری از تامین اجتماعی از نظر بازنشستگی، بیکاری، پیری، از کار افتادگی، بی‌سرپرستی، در راه ماندگی، حوادث و سوانح، نیاز به خدمات بهداشتی درمانی و مراقبت‌های پزشکی به صورت بیمه و غیره، حقی است همگانی. دولت موظف است طبق قوانین از محل درآمدهای عمومی و درآمدهای حاصل از مشارکت مردم، خدمات و حمایت‌های مالی فوق را برای یک یک افراد کشور تامین کند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این اصل می‌گوید برخورداری از حمایت‌های تأمین اجتماعی یک حق همگانی است؛ یعنی برای همهٔ مردم، نه گروه خاصی. این حمایت‌ها شامل زمانی است که فرد بازنشسته می‌شود، بیکار می‌شود، پیر می‌شود، از کار افتاده می‌شود، سرپرست خود را از دست می‌دهد، در راه می‌ماند، دچار حادثه و سانحه می‌شود، یا به خدمات بهداشتی و درمانی و مراقبت پزشکی نیاز پیدا می‌کند.

این حمایت‌ها قرار است به شکل بیمه و شکل‌های دیگر انجام شود و دولت موظف است بر اساس قوانین، این خدمات و کمک‌های مالی را برای یک‌یک افراد کشور فراهم کند. منابع مالی آن هم دو چیز است: درآمدهای عمومی و درآمدهایی که از مشارکت خود مردم به دست می‌آید.

نکته‌ای که در متن نیست: اصل ۲۹ نگفته این حمایت‌ها با چه سازوکار اداری، چه نهادی و چه شرایط دقیقی اجرا می‌شود؛ فقط می‌گوید «طبق قوانین». همچنین هیچ تبصره‌ای همراه این متن نیامده است.

مصادیق واقعی

مریم سال‌ها کار کرده و اکنون به سن بازنشستگی رسیده است؛ طبق این اصل، برخورداری او از حمایت تأمین اجتماعی در دوران بازنشستگی یک حق همگانی است.
علی در محل کارش دچار حادثه می‌شود و به مراقبت پزشکی نیاز دارد؛ این اصل، نیاز به خدمات بهداشتی درمانی و مراقبت‌های پزشکی را هم بخشی از حق همگانی تأمین اجتماعی می‌داند.

سؤالات پرتکرار

این حق برای همه مردم است یا فقط برای کسانی که کار می‌کنند؟

در متن این اصل آمده که این برخورداری «حقی است همگانی» و دولت باید آن را برای «یک یک افراد کشور» تأمین کند.

هزینهٔ این حمایت‌ها از کجا تأمین می‌شود؟

طبق همین متن، از محل درآمدهای عمومی و درآمدهای حاصل از مشارکت مردم.

چه چیزهایی زیر پوشش این حق قرار می‌گیرد؟

بازنشستگی، بیکاری، پیری، از کار افتادگی، بی‌سرپرستی، در راه ماندگی، حوادث و سوانح، و نیاز به خدمات بهداشتی درمانی و مراقبت‌های پزشکی.

مشاهدهٔ متن کامل قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ←