ماده ۴۰۶ قانون آیین دادرسی کیفری

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در تمام جرائم، به استثنای جرائمی که فقط جنبه حق اللهی دارند، هرگاه متهم یا وکیل او در هیچ یک از جلسات دادگاه حاضر نشود یا لایحه دفاعیه نفرستاده باشد، دادگاه پس از رسیدگی، رای غیابی صادر می کند. در این صورت، چنانچه رای دادگاه مبنی بر محکومیت متهم باشد، ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ واقعی، قابل واخواهی در همان دادگاه است و پس از انقضای مهلت واخواهی برابر مقررات حسب مورد قابل تجدید نظر یا فرجام است. مهلت واخواهی برای اشخاص مقیم خارج از کشور، دو ماه است.

تبصره ۱

هرگاه متهم در جلسه رسیدگی حاضر و در فاصله تنفس یا هنگام دادرسی بدون عذر موجه غائب شود، دادگاه رسیدگی را ادامه می دهد. در این صورت حکمی که صادر می‌شود، حضوری است.

تبصره ۲

حکم غیابی که ظرف مهلت مقرر از آن واخواهی نشود، پس از انقضای مهلت‌های واخواهی و تجدید نظر یا فرجام به اجراء گذاشته می‌شود. هرگاه حکم دادگاه ابلاغ واقعی نشده باشد، محکوم علیه می‌تواند ظرف بیست روز از تاریخ اطلاع، واخواهی کند که در این صورت، اجرای رای، متوقف و متهم تحت الحفظ به همراه پرونده به دادگاه صادر کننده حکم اعزام می‌شود. این دادگاه در صورت اقتضاء نسبت به اخذ تامین یا تجدید نظر در تامین قبلی اقدام می کند.

تبصره ۳

در جرائمی که فقط جنبه حق اللهی دارند، هرگاه محتویات پرونده، مجرمیت متهم را اثبات نکند و تحقیق از متهم ضروری نباشد، دادگاه می‌تواند بدون حضور متهم، رای بر برائت او صادر کند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

ماده ۴۰۶ می‌گوید در همه جرائم — به‌جز جرائمی که فقط جنبه حق‌اللهی دارند — اگر متهم یا وکیلش در هیچ‌یک از جلسات دادگاه حاضر نشود یا لایحه دفاعیه نفرستد، دادگاه پس از رسیدگی حکم غیابی صادر می‌کند. اگر این حکم به محکومیت متهم باشد، ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ واقعی در همان دادگاه قابل واخواهی است؛ واخواهی یعنی اعتراض به حکمی که در نبود متهم صادر شده. پس از انقضای مهلت واخواهی، رای طبق مقررات قابل تجدیدنظر یا فرجام است. مهلت واخواهی برای اشخاص مقیم خارج از کشور دو ماه است.

تبصره ۱ حالتی دیگر را می‌گوید: اگر متهم در جلسه حاضر باشد اما در فاصله تنفس یا هنگام دادرسی بدون عذر موجه غایب شود، دادگاه رسیدگی را ادامه می‌دهد و حکمی که صادر می‌شود حضوری است. تبصره ۳ نیز می‌گوید در جرائمی که فقط جنبه حق‌اللهی دارند، اگر محتویات پرونده مجرمیت متهم را اثبات نکند و تحقیق از او ضروری نباشد، دادگاه می‌تواند بدون حضور متهم رای بر برائت بدهد.

تبصره ۲ درباره اجرای حکم غیابی است: اگر ظرف مهلت مقرر از آن واخواهی نشود، پس از انقضای مهلت‌های واخواهی و تجدیدنظر یا فرجام اجرا می‌شود. اگر حکم ابلاغ واقعی نشده باشد، محکوم‌علیه می‌تواند ظرف بیست روز از تاریخ اطلاع واخواهی کند؛ در این صورت اجرای رای متوقف می‌شود و متهم تحت‌الحفظ همراه پرونده به دادگاه صادرکننده حکم اعزام می‌شود و آن دادگاه در صورت اقتضا درباره اخذ تامین یا تجدیدنظر در تامین قبلی اقدام می‌کند.

مصادیق واقعی

علی به اتهامی که فقط جنبه حق‌اللهی ندارد متهم شده، اما در هیچ جلسه‌ای حاضر نمی‌شود و لایحه دفاعیه هم نمی‌فرستد؛ دادگاه پس از رسیدگی حکم غیابی صادر می‌کند. اگر این حکم محکومیت باشد، علی از تاریخ ابلاغ واقعی بیست روز فرصت دارد در همان دادگاه واخواهی کند.
مریم خارج از کشور زندگی می‌کند و حکم غیابی محکومیت او ابلاغ واقعی می‌شود؛ بر اساس این ماده مهلت واخواهی او دو ماه است.

سؤالات پرتکرار

اگر متهم اول جلسه حاضر باشد ولی وسط جلسه برود، حکم غیابی است؟

نه؛ طبق تبصره ۱، هرگاه متهم در جلسه رسیدگی حاضر و در فاصله تنفس یا هنگام دادرسی بدون عذر موجه غائب شود، دادگاه رسیدگی را ادامه می‌دهد و حکمی که صادر می‌شود حضوری است.

مهلت اعتراض (واخواهی) به حکم غیابی چقدر است؟

طبق این ماده، در صورتی که رای دادگاه مبنی بر محکومیت متهم باشد، ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ واقعی قابل واخواهی در همان دادگاه است؛ و مهلت واخواهی برای اشخاص مقیم خارج از کشور دو ماه است.

اگر حکم غیابی به من واقعاً ابلاغ نشده باشد، چه می‌شود؟

طبق تبصره ۲، محکوم‌علیه می‌تواند ظرف بیست روز از تاریخ اطلاع واخواهی کند؛ در این صورت اجرای رای متوقف می‌شود و متهم تحت‌الحفظ همراه پرونده به دادگاه صادرکننده حکم اعزام می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی کیفری ←
ماده ۴۰۶ قانون آیین دادرسی کیفری — لویادسک