ماده ۲۹۶ قانون آیین دادرسی کیفری

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

دادگاه کیفری یک دارای رئیس و دو مستشار است که با حضور دو عضو نیز رسمیت می‌یابد. در صورت عدم حضور رئیس، ریاست دادگاه به عهده عضو مستشاری است که سابقه قضائی بیشتری دارد.

تبصره ۱

دادگاه کیفری یک در مرکز استان و به تشخیص رئیس قوه قضائیه در حوزه قضائی شهرستان ها تشکیل می‌شود. در حوزه هایی که این دادگاه تشکیل نشده است، به جرائم موضوع صلاحیت آن در نزدیکترین دادگاه کیفری یک در حوزه قضائی آن استان رسیدگی می‌شود.

تبصره ۲

دادرس علی البدل حسب مورد می‌تواند به جای رئیس یا مستشار انجام وظیفه کند. همچنین با انتخاب رئیس کل دادگستری استان، عضویت مستشاران دادگاه‌های تجدید نظر در دادگاه کیفری یک و دادگاه انقلاب در مواردی که با تعدد قاضی رسیدگی می کند بلامانع است.

تبصره ۳

دادگاه‌های کیفری استان و عمومی جزائی موجود به ترتیب به دادگاه‌های کیفری یک و دو تبدیل می‌شوند. جرائمی که تا تاریخ لازم الاجراء شدن این قانون در دادگاه ثبت شده است، از نظر صلاحیت رسیدگی تابع مقررات زمان ثبت است و سایر مقررات رسیدگی طبق این قانون در همان شعب مرتبط انجام می‌شود. این تبصره در مورد دادگاه انقلاب و دادگاه‌های نظامی نیز جاری است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید دادگاه کیفری یک از یک رئیس و دو مستشار (عضو) تشکیل می‌شود و برای رسمی بودن جلسه، حضور دو عضو کافی است. اگر رئیس حاضر نباشد، ریاست دادگاه بر عهده همان عضو مستشاری است که سابقه قضائی بیشتری دارد.

تبصره ۱ توضیح می‌دهد که این دادگاه در مرکز استان تشکیل می‌شود و به تشخیص رئیس قوه قضائیه می‌تواند در حوزه قضائی شهرستان‌ها هم دایر شود؛ اگر در جایی این دادگاه تشکیل نشده باشد، پرونده‌های مربوط به صلاحیت آن به نزدیک‌ترین دادگاه کیفری یک در همان استان فرستاده می‌شود. تبصره ۲ می‌گوید دادرس علی‌البدل می‌تواند جای رئیس یا مستشار انجام وظیفه کند و با انتخاب رئیس کل دادگستری استان، مستشاران دادگاه تجدید نظر هم می‌توانند در دادگاه کیفری یک و در دادگاه انقلاب (در جاهایی که با چند قاضی رسیدگی می‌شود) عضو باشند.

تبصره ۳ از تبدیل دادگاه‌های کیفری استان و عمومی جزائی موجود به دادگاه‌های کیفری یک و دو می‌گوید و اینکه پرونده‌هایی که تا تاریخ لازم‌الاجرا شدن این قانون در دادگاه ثبت شده‌اند، از نظر صلاحیت تابع مقررات زمان ثبت خود هستند، ولی سایر مقررات رسیدگی طبق این قانون و در همان شعب مرتبط انجام می‌شود. همین تبصره دربارهٔ دادگاه انقلاب و دادگاه‌های نظامی هم جاری است.

مصادیق واقعی

فرض کنید پرونده‌ای در صلاحیت دادگاه کیفری یک است و در جلسه دادگاه رئیس حضور ندارد، اما دو مستشار حاضرند؛ بر اساس این ماده جلسه رسمی است و ریاست آن را مستشاری بر عهده می‌گیرد که سابقه قضائی بیشتری دارد.
فرض کنید در شهرستانی دادگاه کیفری یک تشکیل نشده است؛ طبق تبصره ۱ پرونده به نزدیک‌ترین دادگاه کیفری یک در حوزه قضائی همان استان ارجاع می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر رئیس دادگاه کیفری یک در جلسه حاضر نباشد، دادگاه تعطیل می‌شود؟

نه؛ طبق همین متن ریاست دادگاه به عهده عضو مستشاری است که سابقه قضائی بیشتری دارد.

برای رسمی بودن جلسه دادگاه کیفری یک، حضور چند نفر لازم است؟

همین متن می‌گوید این دادگاه با حضور دو عضو رسمیت می‌یابد.

اگر در شهر ما دادگاه کیفری یک تشکیل نشده باشد، پرونده کجا رسیدگی می‌شود؟

بر اساس تبصره ۱، به نزدیک‌ترین دادگاه کیفری یک در حوزه قضائی همان استان رسیدگی می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی کیفری ←
ماده ۲۹۶ قانون آیین دادرسی کیفری — لویادسک