ماده ۲۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرگاه در جرائم موضوع بندهای (الف)، (ب)، (پ) و (ت) ماده (۳۰۲) این قانون تا دو ماه و در سایر جرائم تا یک ماه به علت صدور قرار تامین، متهم در بازداشت بماند و پرونده اتهامی او منتهی به تصمیم نهائی در دادسرا نشود، بازپرس مکلف به فک یا تخفیف قرار تامین است. اگر علل موجهی برای بقای قرار وجود داشته باشد، با ذکر علل مزبور، قرار، ابقاء و مراتب به متهم ابلاغ می‌شود. متهم می‌تواند از این تصمیم ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ به دادگاه صالح اعتراض کند. فک یا تخفیف قرار بدون نیاز به موافقت دادستان انجام می‌شود و ابقای تامین باید به تایید دادستان برسد و در صورت مخالفت دادستان، حل اختلاف با دادگاه صالح است. فک، تخفیف، یا ابقای بازداشت موقت، باید به تایید دادستان برسد و در صورت مخالفت دادستان، حل اختلاف با دادگاه صالح است. هرگاه بازداشت متهم ادامه یابد مقررات این ماده، حسب مورد، هر دو ماه یا هر یک ماه اعمال می‌شود. به هرحال، مدت بازداشت متهم نباید از حداقل مجازات حبس مقرر در قانون برای آن جرم تجاوز کند و در هر صورت در جرائم موجب مجازات سلب حیات مدت بازداشت موقت از دو سال و در سایر جرائم از یک سال تجاوز نمی کند.

تبصره ۱

نصاب حداکثر مدت بازداشت، شامل مجموع قرارهای صادره در دادسرا و دادگاه است و سایر قرارهای منتهی به بازداشت متهم را نیز شامل می‌شود.

تبصره ۲

تکلیف بازپرس به اظهارنظر درباره درخواست متهم، موضوع ماده (۲۴۱) این قانون، در صورتی است که وفق این ماده، نسبت به قرار اظهار نظر نشده باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

ماده ۲۴۲ می‌گوید اگر متهم به دلیل قرار تأمین در بازداشت بماند و پرونده‌اش در دادسرا به تصمیم نهایی نرسد، در جرائم موضوع بندهای (الف)، (ب)، (پ) و (ت) ماده ۳۰۲ این قانون تا دو ماه، و در سایر جرائم تا یک ماه، بازپرس مکلف است قرار تأمین را فک یا تخفیف دهد. اگر علل موجهی برای بقای قرار وجود داشته باشد، بازپرس با ذکر آن علل قرار را ابقا می‌کند و مراتب به متهم ابلاغ می‌شود. متهم می‌تواند ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ به دادگاه صالح اعتراض کند.

درباره موافقت دادستان، متن دو حکم متفاوت دارد: در یک جا گفته فک یا تخفیف قرار بدون نیاز به موافقت دادستان انجام می‌شود و ابقای تأمین باید به تأیید دادستان برسد و در صورت مخالفت دادستان، حل اختلاف با دادگاه صالح است. اما بعداً گفته فک، تخفیف، یا ابقای بازداشت موقت هم باید به تأیید دادستان برسد و در صورت مخالفت دادستان، حل اختلاف با دادگاه صالح است. بنابراین این بخش از متن روشن و یکدست نیست.

اگر بازداشت متهم ادامه یابد، مقررات این ماده حسب مورد هر دو ماه یا هر یک ماه اعمال می‌شود. در هر حال مدت بازداشت متهم نباید از حداقل مجازات حبس مقرر در قانون برای آن جرم تجاوز کند و در جرائم موجب مجازات سلب حیات از دو سال و در سایر جرائم از یک سال تجاوز نمی‌کند. تبصره ۱ می‌گوید نصاب حداکثر مدت بازداشت شامل مجموع قرارهای صادره در دادسرا و دادگاه و سایر قرارهای منتهی به بازداشت متهم نیز می‌شود. تبصره ۲ می‌گوید تکلیف بازپرس به اظهارنظر درباره درخواست متهم موضوع ماده ۲۴۱ این قانون، در صورتی است که وفق این ماده نسبت به قرار اظهارنظر نشده باشد.

مصادیق واقعی

علی به اتهام جرمی که در بندهای (الف)، (ب)، (پ) و (ت) ماده ۳۰۲ این قانون نیست، با قرار تأمین در بازداشت است. اگر یک ماه بگذرد و پرونده او در دادسرا به تصمیم نهایی نرسد، بازپرس باید قرار را فک یا تخفیف دهد، مگر اینکه علل موجهی برای ابقای آن داشته باشد و با ذکر علل، قرار را ابقا و به علی ابلاغ کند.
مریم به اتهام جرمی که در بندهای یادشده ماده ۳۰۲ این قانون است، با قرار تأمین در بازداشت است. اگر دو ماه بگذرد و پرونده در دادسرا به تصمیم نهایی نرسد، همین قاعده برای فک یا تخفیف قرار اعمال می‌شود و اگر قرار ابقا شود، مریم می‌تواند ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ به دادگاه صالح اعتراض کند.

سؤالات پرتکرار

اگر پرونده متهم در دادسرا به تصمیم نهایی نرسد، چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر متهم به علت قرار تأمین در بازداشت بماند، در جرائم موضوع بندهای (الف)، (ب)، (پ) و (ت) ماده ۳۰۲ این قانون تا دو ماه و در سایر جرائم تا یک ماه، بازپرس مکلف است قرار تأمین را فک یا تخفیف دهد؛ مگر اینکه علل موجهی برای بقای قرار باشد که در آن صورت با ذکر علل، قرار ابقا و به متهم ابلاغ می‌شود.

متهم می‌تواند به تصمیم ابقای قرار اعتراض کند؟

بله؛ بر اساس این متن، متهم می‌تواند ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ، از این تصمیم به دادگاه صالح اعتراض کند.

حداکثر مدت بازداشت طبق این ماده چقدر است؟

طبق این متن، مدت بازداشت متهم نباید از حداقل مجازات حبس مقرر در قانون برای آن جرم تجاوز کند؛ در جرائم موجب مجازات سلب حیات از دو سال و در سایر جرائم از یک سال تجاوز نمی‌کند. تبصره ۱ نیز می‌گوید این نصاب شامل مجموع قرارهای صادره در دادسرا و دادگاه و سایر قرارهای منتهی به بازداشت متهم است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی کیفری ←
ماده ۲۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری — لویادسک