ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در موارد زیر خوانده می‌تواند ضمن پاسخ نسبت به ماهیت دعوا ایراد کند: ۱- دادگاه صلاحیت نداشته باشد. ۲- دعوا بین همان اشخاص در همان دادگاه یا دادگاه هم عرض دیگری قبلا اقامه شده و تحت رسیدگی باشد و یا اگر همان دعوا نیست دعوایی باشد که با ادعای خواهان ارتباط کامل دارد. ۳- خواهان به جهتی از جهات قانونی از قبیل صغر، عدم رشد، جنون یا ممنوعیت از تصرف در اموال در نتیجه حکم ورشکستگی، اهلیت قانونی برای اقامه دعوا نداشته باشد. ۴- ادعا متوجه شخص خوانده نباشد. ۵- کسی که به عنوان نمایندگی اقامه دعوا کرده از قبیل وکالت یا ولایت یا قیمومت و سمت او محرز نباشد. ۶- دعوای طرح شده سابقا بین همان اشخاص یا اشخاصی که اصحاب دعوا قائم مقام آنان هستند، رسیدگی شده نسبت به آن حکم قطعی صادر شده باشد. ۷- دعوا بر فرض ثبوت اثر قانونی نداشته باشد از قبیل وقف و هبه بدون قبض. ۸- مورد دعوا مشروع نباشد. ۹- دعوا جزمی نبوده بلکه ظنی یا احتمالی باشد. ۱۰- خواهان در دعوای مطروحه ذی‌نفع نباشد. ۱۱- دعوا خارج از موعد قانونی اقامه شده باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ «ایراد» در دادرسی مدنی است. بر اساس متن، خوانده (کسی که علیه او دعوا مطرح شده) می‌تواند در حالی که به اصل دعوا پاسخ می‌دهد، در مواردی که این ماده نام برده ایراد کند. یعنی هم به ماهیت دعوا پاسخ می‌دهد و هم می‌گوید یکی از این اشکال‌ها وجود دارد.

متن ماده ۱۱ مورد را آورده است: نداشتن صلاحیت دادگاه؛ قبلاً اقامه شدن و در حال رسیدگی بودن دعوا بین همان اشخاص در همان دادگاه یا دادگاه هم‌عرض، یا وجود دعوای مرتبط؛ نداشتن اهلیت قانونی خواهان به دلایلی مثل صغر، عدم رشد، جنون یا ممنوعیت از تصرف در اموال به‌خاطر حکم ورشکستگی؛ متوجه نبودن ادعا به شخص خوانده؛ محرز نبودن سمت نمایندگی مانند وکالت، ولایت یا قیمومت؛ رسیدگی قبلی و صدور حکم قطعی بین همان اشخاص یا قائم‌مقام آنان؛ بی‌اثر بودن دعوا بر فرض ثبوت، مانند وقف و هبه بدون قبض؛ نامشروع بودن مورد دعوا؛ ظنی یا احتمالی بودن دعوا به جای جزمی بودن؛ ذی‌نفع نبودن خواهان؛ و اقامه شدن دعوا خارج از موعد قانونی.

در متن این ماده تبصره‌ای دیده نمی‌شود.

مصادیق واقعی

مثال ۱: علی از مریم در دادگاهی شکایت می‌کند، اما مریم می‌گوید همان دعوا بین همان‌ها قبلاً در دادگاه هم‌عرض دیگری مطرح شده و هنوز در حال رسیدگی است. مریم می‌تواند ضمن پاسخ به اصل دعوا، بر اساس بند ۲ ایراد کند.
مثال ۲: علی دعوایی را مطرح می‌کند، اما ادعا متوجه شخص مریم نیست. مریم می‌تواند بر اساس بند ۴ ایراد کند.

سؤالات پرتکرار

خوانده در این ماده چه کاری می‌تواند انجام دهد؟

می‌تواند ضمن پاسخ نسبت به ماهیت دعوا، در موارد نام‌برده‌شده در این ماده ایراد کند.

اگر دعوا قبلاً بین همان اشخاص در دادگاه هم‌عرض دیگری در حال رسیدگی باشد؟

طبق بند ۲، خوانده می‌تواند ایراد کند.

اگر خواهان اهلیت قانونی برای اقامه دعوا نداشته باشد؟

طبق بند ۳، خوانده می‌تواند ایراد کند؛ متن نمونه‌هایی مثل صغر، عدم رشد، جنون یا ممنوعیت از تصرف در اموال در نتیجه حکم ورشکستگی را آورده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←