ماده ۲۹۶ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

رای دادگاه پس از انشای لفظی باید نوشته شده و به امضای دادرس یا دادرسان برسد و نکات زیر در آن رعایت گردد: ۱- تاریخ صدور رای. ۲- مشخصات اصحاب دعوا یا وکیل یا نمایندگان قانونی آنان با قید اقامتگاه. ۳- موضوع دعوا و درخواست طرفین. ۴- جهات، دلایل، مستندات، اصول و مواد قانونی که رای بر اساس آنها صادر شده است. ۵- مشخصات و سمت دادرس یا دادرسان دادگاه.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید وقتی دادگاه در جلسه، رأی خود را به‌صورت شفاهی اعلام می‌کند، این کافی نیست؛ رأی باید بعد از آن نوشته شود و دادرس یا دادرسان آن را امضا کنند. یعنی آنچه به زبان گفته می‌شود باید در متن مکتوب هم بیاید و امضا داشته باشد.

همچنین این ماده پنج چیز را مشخص می‌کند که باید در متن رأی رعایت شود: تاریخ صدور رأی؛ مشخصات طرف‌های دعوا (یا وکیل یا نماینده قانونی آن‌ها) همراه با نشانی محل اقامتشان؛ موضوع دعوا و آنچه هر طرف خواسته است؛ دلایل و مستندات و مواد قانونی که رأی بر پایه آن‌ها صادر شده؛ و در آخر مشخصات و سمت دادرس یا دادرسان دادگاه.

متن این ماده فقط همین موارد را بیان می‌کند و دربارهٔ تبصره یا شرایط دیگر چیزی نگفته است. اینکه در عمل رأی در چه مدت باید نوشته شود یا اگر امضا نشود چه اتفاقی می‌افتد، در همین متن نیامده و نمی‌توان از آن نتیجه گرفت.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی از مریم شکایت مالی دارد و دادگاه در پایان جلسه به‌صورت شفاهی به نفع علی رأی می‌دهد. بر اساس این ماده، دادگاه باید بعداً همان رأی را بنویسد، تاریخ صدور آن را قید کند، مشخصات و نشانی علی و مریم (یا وکیل‌هایشان) را بیاورد، بنویسد موضوع دعوا و خواسته هر طرف چه بوده، دلایل و مواد قانونی مستند رأی را ذکر کند و در پایان نام و سمت قاضی را بنویسد و رأی را امضا کند.
فرض کنید در پرونده‌ای، رأی نوشته شده ولی مشخصات و نشانی طرف‌ها در آن ذکر نشده است. با توجه به این ماده، رأی باید نکات پنج‌گانه فهرست‌شده را داشته باشد و نبود این مشخصات با این متن هم‌خوان نیست.

سؤالات پرتکرار

اگر قاضی رأی را فقط شفاهی بگوید و کتبی نکند، تکلیف چیست؟

این ماده می‌گوید رأی پس از انشای لفظی باید نوشته شده و به امضای دادرس یا دادرسان برسد؛ پس صرف گفتن شفاهی، طبق همین متن، کافی نیست.

چه چیزهایی باید در متن رأی نوشته شود؟

پنج مورد: تاریخ صدور رأی؛ مشخصات طرف‌های دعوا یا وکیل یا نماینده قانونی آن‌ها با قید اقامتگاه؛ موضوع دعوا و درخواست طرفین؛ جهات و دلایل و مستندات و مواد قانونی که رأی بر اساس آن‌ها صادر شده؛ و مشخصات و سمت دادرس یا دادرسان.

آیا در این ماده گفته شده رأی چند روز بعد از جلسه باید نوشته شود؟

نه، این ماده فقط می‌گوید رأی باید نوشته و امضا شود و نکات پنج‌گانه در آن رعایت شود؛ مدت یا مهلت خاصی در آن ذکر نشده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←
ماده ۲۹۶ قانون آیین دادرسی مدنی — لویادسک